http://www.doarpsnijs.net

Johan en Anneke Tolsma-Zeinstra: “Ook na het beëindigen van onze onderneming zijn we blijven ondernemen. We zien overal kansen en er gebeurt hier altijd wel wat”.

En wederom komt bestuurslid Boukje Brander met een briljant idee. Een nieuwe gast voor het volgende ‘tusken tomme en wiisfinger’ wordt genoemd. Bij het echtpaar Tolsma moet een verhaal te halen zijn. Want met een voormalige woninginrichtingzaak in Bolsward en nu twee ondernemende zonen aan huis is er altijd wat te vertellen, lijkt ons. En zo gaan we op een maandagavond, met de reserveauto van garage Tolsma, naar Johan en Anneke toe aan het Surein. Na de reserveauto te hebben omgeruild voor de gerepareerde auto bij hun zonen aan de achterkant van de boerderij, lopen we door naar de zijkant van de boerderij. Aldaar wacht Anneke al op ons bij de voordeur.

 In een heerlijke en mooie ingerichte woonkamer (hoe kan het ook anders) worden we ontvangen met koffie en gebak. Want zoon Theo is jarig geweest en dit is met het personeel gevierd en gelukkig is niet alles opgegaan. We nestelen ons op de bank en ook Johan komt binnen, gooit nog een paar blokken hout op het vuur en het gesprek kan beginnen. We zijn nieuwsgierig, we hebben de eerste foto’s al gezien. Aangezien ik geen Bolswarders kan schrijven en Johan geen fries kan lezen, besluiten we het verhaal in het Nederlands op papier te zetten. Wel zo handig.

Johan trapt af: Ja, inderdaad, een woninginrichtingwinkel in Bolsward. En ik was niet de eerste bij mij in de familie. Samen met Anneke was ik de derde generatie Tolsma met een soortgelijke winkel in Bolsward. Mijn oerpake Age Tolsma was wel ondernemer, maar geen woninginrichter. Hij was stadsboer in het pand aan de Kerkstraat. Mijn pake Johannes Tolsma had al wel een zaak in woninginrichting. Dat was destijds een zaak voor beddenmakerij, voor matrassen en gordijnen. Zijn winkel stond op de plek waar nu de Katholieke kerk staat in Bolsward. Daarvoor heeft hij nog een zaak gehad aan de Koemarkt (voormalige achteringang Poeisz). Uiteindelijk is vanaf de plek van de Katholieke kerk verhuisd naar een pand aan de Grote Dijlakker nummer 21. Toen werd het aanbod ook uitgebreid met meubels.

Mijn ouders Theo Tolsma en Rie Veldman hebben het bedrijf van pake Johannes overgenomen. Na hun huwelijk in 1938 zijn ze gaan wonen in de Hid Hero straat in Bolsward. Ik ben hun oudste kind en geboren in 1944, daarna kwamen twee zusjes Annie (1946) en Marjan (1949) en als laatste kwam Betty. Zij is geboren  op 1 mei 1953, maar is op 24 december 1953 overleden.

Na vier jaar gewoond te hebben in de Hid Hero Straat, zijn we verhuisd naar de Grote Dijlakker. Waarna mijn ouders het bedrijf van pake Johannes hebben overgenomen. In het pand op de Grote Dijlakker heb ik een groot deel van mijn jeugd doorgebracht. Toen ik 16 jaar was, verhuisden mijn ouders met de zaak naar een pand op de Snekerpoort (nu makelaar Boonstra). Hier had brand de voormalige kroeg verwoest en nadat het pand weer geheel nieuw was opgetrokken, konden mijn ouders dit pand huren. We woonden boven het pand en de winkel zat op de begane grond. Toen al zagen mijn ouders in dat de winkelstraat aan de Grote Dijlakker aan het verschuiven was naar de Snekerpoort.

Nadat ik het Ulo A en B met het middenstandsdiploma gehaald had, wilde ik graag naar de HTS. Ik werd hiervoor uitgeloot en moest een jaar wachten voordat ik weer mee mocht loten. In dat jaar kon ik mijn vader helpen in zijn zaak en ben gebleven. Mijn vader kreeg de eerste hartaanval op sinterklaasavond ’67. Hierna wilde hij niet blijven ondernemen en stelde me daarna meteen voor de keuze. Of je neemt het over of ik stop per direct. Nou ja, toen heb ik het maar overgenomen in 1968. Ik zat al deels in de onderneming, was toen 24 jaar oud. Anneke en ik hadden al wel al verkering. Anneke was toen nog werkzaam op een school in Leeuwarden als naailerares. In de zomer van ’68 is ze gestopt met haar baan en in de zaak gekomen. We zijn getrouwd in september 1968 en mijn ouders zijn daarna verhuisd naar Joure en wij zijn in de bovenwoning aan de Snekerpoort gaan wonen

Ik leerde Anneke kennen op een dansavond in de Doele. Anneke was net als ik van huis uit katholiek en dus gingen we beide naar de dansavonden die werden georganiseerd in de Doele. Bij hervormden en gereformeerden was dit uiteraard streng verboden. Vooral het nieuwjaarsfeest was altijd geweldig. Als katholieken hadden we behoorlijk wat ruimte wat betreft feesten in de omgeving. We gingen naar Franeker, Blauwhuis en Harlingen om het één en ander mee te beleven. Mijn maten –die niet katholiek waren- mochten beduidend minder. Maar samen vraten we van alles uit. Zo kan ik me herinneren dat we de klok wel eens op moesten winden van de Martinikerk. Dat ging in die tijd nog met een lier. Dan klom ik met mijn maten de trappen op naar boven en deden we een cent tussen de raderen. Dan was het uiteraard even afwachten wanneer de klok bleef stil staan de volgende dag. En dan hadden we toch een lol…

En terwijl Johan de ene anekdote na de andere uit zijn mouw schudt, gaan wij ondertussen door naar het verhaal van Anneke.

Anneke: Ik kom oorspronkelijk niet uit Bolsward, maar ben geboren en getogen in Witmarsum. Mijn heit en mem Anne Zeinstra en Catharina de Vries zijn na hun trouwen gaan wonen in een huisje in het dorp Witmarsum. Pake en beppe woonden toen nog op de boerderij. Misschien ken je de boerderij. Als je vanaf Witmarsum naar Pingjum rijdt, is er nog een afslag rechts de Nesserlaan 2. Daar stond onze boerderij liggend onder de rook van Witmarsum. Ik ben hier geboren op 2 mei 1945 in Witmarsum als tweede kind uit een gezin van negen kinderen. Mijn oudste zus is Agatha, daarna kom ik, hierna Dominicus, Durk, Jan, Tsjebbe, Leo, Dullek (Duul) en Julleke (Juul). Helaas zijn Durk en Jan al overleden.

Ik heb de Ulo gevolgd in Harlingen en heb hierna nog een jaar vormingsklas gevolgd. Hierna ben ik naar Leeuwarden vertrokken om de opleiding tot lerares naaldvakken te volgen. Deze duurde vier jaar en hier leerde je alles over naaien. We gaven o.a. les aan de huishoudschool.

Na mijn studie heb ik gesolliciteerd in Leeuwarden bij de Katholieke school. Deze bouwde een nieuw pand aan het Vrijheidsplein. Ik was toen 20 jaar en gaf les aan leerlingen van 18 jaar. Als één van de leerlingen naar mij leeftijd vroeg, dan was ik meestal al gauw 27 jaar oud om het verschil wat groter te maken. In die tijd woonde ik gedurende de laatste drie jaar op kamers in Leeuwarden. Ook ’s avonds gaf ik regelmatig naaicursussen.

Johan kende ik toen al vanuit de Doele, zoals eerder genoemd. Toen we verkering kregen en ik al in Leeuwarden woonde aan de Spoorstraat, moest ook Johan voor zijn studie twee avonden in de week naar Leeuwarden toe. Het kwam voor dat Johan dezelfde materie over stoffen en kleuren bestudeerde als ik en dat is achteraf wel heel toevallig. 

De eerste keer dat Johan bij ons thuis kwam was op de boerderij in Witmarsum. Die avond lag er ontzettend veel sneeuw en hij had uit voorzorg al een schep in de kofferbak van de auto gelegd. Wat hebben we gelachen en avond om niet te vergeten.

Heit is jong overleden, nog maar 58 jaar oud. Mem woonde toen nog op de boerderij in Witmarsum met de vier jongste kinderen. Heit en mem hadden toen al een woning vlakbij de boerderij gekocht om daar op lange termijn te gaan wonen. Mijn broer Leo woonde toen ook nog thuis, maar werkte bij Koopmans in Bolsward en na het overlijden van heit heeft hij zijn baan opgezegd om de boerderij over te nemen. Mem is toen met de kinderen naar de woning nabij de boerderij verhuisd.

Johan: Na ons trouwen woonden we op de Snekerpoort 8. Aan de overkant stond één pandje te koop (nu woninginrichting Niek de Boer). We hebben toen in februari 1969 dit pand aan de rechterkant gekocht. Hier zaten toen nog twee kleine winkeltjes in. We hebben het hele pand opgeknapt. Bij aankoop was het pand 12 meter diep en we hebben er nog 18 meter aangebouwd. Uiteindelijk is het pand 30 meter diep geworden.

Moet je nagaan, voor de verlenging van het pand hadden we uiteraard veel stenen en bouwmaterialen nodig. Dit werd voor het gemak allemaal tegelijk geleverd. Toen stond op een namiddag de straat vol met materiaal vanaf onze winkel tot aan de brug. Binnen een mum van tijd had ik de politie en de gemeente op de stoep met de opmerking dat alle spullen er diezelfde avond weg moesten zijn. Met vele handen van familie en vrienden was alles er diezelfde avond ook weg voor 24.00. Geweldig, wat een inzet, om nooit te vergeten.

Een mooi moment volgt als op 15 maart 1970 onze oudste zoon Theo wordt geboren. Maar het ondernemen gaat door en als ook de buurman in het linkse pand failliet gaat, zit er niets anders op dan ook dit pand te kopen met inventaris en al. Johan: Moet je je voorstellen, dat was een dierenwinkel met de naam “Tropenpracht”. Hebben we in een week 50 aquariums, vissen, muizen en weet ik wat verkocht. Een geweldige week en nog mooier, de witte muizen raakten maar niet op. Elke dag waren er weer verse witte muizen. In 1973 werd onze tweede zoon Arno geboren nog in de bovenwoning op de Snekerpoort. We hadden de beide panden aan de overkant gekocht met de intentie om ook hier in de bovenwoning te gaan wonen. Maar hier moest nogal wat werk voor verzet worden en hierdoor konden we beter een woning in Eekwerd huren. Anneke had dan hulp in huis en voor de kinderen. In 1973 hebben we het pand aan de Snekerpoort verlaten en was het bedrijf gevestigd aan de overkant van de straat.

Een prachtige ondernemerstijd in Bolsward volgde. We hebben hier schitterende jaren gehad en veel plezier gehad met buurman Muizelaar. Die had altijd wel wat en haalde de gekste stunten uit. Zo had hij een broer die bezig was zijn vliegbrevet te halen en dus vlieguren moest maken. Had buurman bedacht dat we met een aantal ondernemers wel wat reclame boven de stad konden maken. En dus vloog daar ook reclame van ons boven de stad. Prachtig om mee te maken en vooral hoe het tot stand kwam.

Anneke: Nadat de twee panden tot één groot pand was gemaakt, was het winkelpand gereed. Toen bleek echter wel dat we weinig plek hadden voor de bedrijfsauto’s en nauwelijks ruimte voor opslag. In die tijd was het bedrijventerrein in ontwikkeling. Toen hebben we even met de gedachte gespeeld om hier nieuw te bouwen. Maar eigenlijk wilden we daar helemaal niet wonen met twee kleine kinderen en bovendien bleek dat de gemeente hier geen detailhandel wilde. Toen zijn we in de omgeving gaan zoeken naar een boerderij, waardoor we ruimte kregen om de bedrijfsauto’s een plaats te kunnen geven en ruimte te creëren voor de opslag van voorraad.  Ik kwam van de boerderij, maar wilde niet meer terug naar het platteland. Het was dus belangrijk voor ons dat we bij een dorp wilden wonen. Ons oog viel op de advertentie in de Bolswarder Courant: te koop drie boerderijen, één in Burgwerd, één in Zurich en één in Exmorra. Exmorra was voor ons qua reistijd even ver met de auto als op de fiets naar Eekwerd en we zijn toen gaan kijken. Op dat moment woonden hier Hans en Ritty Reitsma.

Johan: In 1976 hebben we de boerderij van hen gekocht. De stal van Hans en Ritty was toen al wel gereed aan de Bolswarderweg, maar de woning moest nog gebouwd worden. Dit was voor ons niet een zodanig groot probleem, wij konden wel wachten als we de opslag alvast maar konden gebruiken en dat was geen probleem. Er stond toen al geen vee meer in.

Op 31 december 2000 zijn we gestaakt met de woninginrichtingzaak in Bolsward en kwam er na de derde generatie een einde aan het Tolsma woninginrichtingtijdperk. Anneke: Onze beide zonen hebben van meet af aangegeven dat ze geen belangstelling hadden om de zaak over te nemen. Het zijn echte techneuten en eigenlijk hebben ze dat van Johan meegekregen. Ze hielpen altijd als het nodig was, maar waren ook heel duidelijk dat er geen vierde generatie zou komen. Dit is ook nooit een probleem geweest.

Theo is 16 jaar oud vertrokken naar de auto technische school in Apeldoorn. Hij heeft op veel plekken stage gelopen en in verscheidene ondernemingen gewerkt. Onder andere bij garage Yntema in Workum. In de tussentijd rommelde hij wat bij ons in de schuur en begon zo langzamerhand voor zichzelf. In 1999 kregen we dan de vergunning voor de verbouwing van de schuur. Arno heeft eerst de studie werktuigbouw in Sneek afgerond, waarna ook hij de studie autotechniek verkort in Groningen heeft doorlopen. En daarna hebben Theo en Arno besloten om samen de huidige onderneming op te starten. En dus zijn we ook na het staken van de zaak in Bolsward, blijven ondernemen. Bij ons gebeurt er altijd wel wat. Mijn man is en blijft een klusser en heeft altijd wel een project onderhanden. Wat je hier in de boerderij ziet, heeft hij allemaal zelf onderhanden gehad. Het is altijd een prachtige afleiding geweest in de drukke tijd met de onderneming in Bolsward.

En wat maakt dan het succes van dit familiebedrijf? Johan: Ik denk dat dit komt omdat we altijd heel open zijn geweest. Zowel naar elkaar als naar de kinderen. We hebben geen geheimen. Zo zijn we beide opgevoed en zo hebben we onze kinderen opgevoed. En dus leeft het onderling erg ‘noflik’. Je moet geen geheimen voor elkaar hebben. Dat is, denk ik, het geheim van het succes. We zijn allemaal gelijkwaardig.

Een mooi einde van het interview aan het Surein. In april 2008 woont de familie Tolsma al weer 31 jaar in Exmorra. En hoewel de woninginrichtingtak beëindigd is, zit het ondernemersbloed duidelijk in de genen van de vierde generatie Tolsma. Het wordt tijd om het gesprek af te sluiten. Duidelijk is dat hier een echtpaar zit die nog volop in beweging is. Johan en Anneke, wij wensen jullie nog vele goede jaren in Exmorra toe, samen met jullie zonen Theo en Arno, hun beide partners Petra en Ria en de zes kleinkinderen Simme, Jacco, Mari-Ann, Corrien, Johan en Anna.

Tekst: Sarie Lycklama à Nijeholt

Foto’s: familie Tolsma