April 2005

naar  www.doarpsnijs.net 

Dorpskrant voor Exmorra en Allingawier

 

Jaargang 42, Nr. 2015

april   2005

 


Voorwoord


 

Beste mensen,

 

 

Valt het u nou ook zo op dat zodra het weer er beter op wordt de mensen actief beginnen te worden?

Je ziet mensen fietsen, wandelen, skeeleren, steppen, hardlopen of tuinieren. De kinderen zie je weer fierljeppen. Kortom iedereen krijgt energie door de zon. Heerlijk om te zien!

 

In deze krant hebben we een foto van de gelukkige vinder van het eerste ljipaai van Exmorra en Alllingawier. In Tusken tomme en wiisfinger doen Ruurd en Netty Peelen verslag van hun levensverhaal. En alvast in deze krant ter gelegenheid van 4 en 5 mei  een stuk over de oorlogstijd in onze dorpen, geschreven door Geert. Het is tenslotte 60 jaar geleden dat ons land bevrijd werd!

 

Veel leesplezier en tot volgende maand. 

 

 

De redactie.


Inhoud


 

Soarch en blydskip...................... 4

Mensen...................................... 5

Tusken tomme en wiisfinger.......... 7

Troch Eksmoarre en Allingawier.. 12

Kleurplaat................................. 15

Jo sille it mar beleve.................. 16

60 jaar bevrijding..................... 17

Dodenherdenking...................... 19

Oranjevereniging....................... 20

Fan alles wat.............................. 21

Sportnijs................................... 25

Kerknieuws................................ 28

Keetpraat.................................. 30

Eén, twee, drie........................... 31

Út it laadsje............................... 34

Weer......................................... 35

Gedichtenbundel Joke Pas........... 36

 

Maandkalender........................... 38


Soarch en Blydskip


Bedankt!

Inmiddels ben ik alweer een half jaar oud, en daarom wil ik graag iedereen bedanken voor de vele kaarten en voor de mooie kadootjes die ik heb gekregen. Ook namens mijn trotse Heit en Mem

 Groetjes Jeljer Abma en natuurlijk van André en Nyncke 

 


Bedankt!

 

Via deze weg wil ik iedereen bedanken voor de vele kaarten en cadeautjes die ik heb gekregen vanuit Exmorra en omgeving. Als je op de hoogte wil blijven van mijn belevenissen, dan moet je af en

toe maar even op mijn website kijken: http://members.home.nl/timcov/barto.

Daar kun je bijvoorbeeld de lange rij met kaarten zien die ik gekregen heb.

Verder vind ik het erg leuk als je iets in het gastenboek op mijn website

schrijft, want mijn ouders zeggen dat dat zo'n leuke herinnering is voor later.

 

Groeten vanuit Hengelo van Barto Visser en natuurlijk ook van mijn ouders: Timco Visser & Yvonne Lootsma.


Mensen


Door Geert Ringnalda.

 

BURGERLIJKE STAND VIJFTIG JAAR GELEDEN:

GEBOREN: in maart/ april  1955

26-3          Reinskje  d.v. Jacob van der Wal en Fenna de Boer te Wons

10-4          Janna Elisabeth d.v. Alle de Vries en Fogeltje Ybema te Schettens

12-4          Jan z.v. Klaas Breeuwsma en Eelkjen Jansen te Hieslum

13-4          Sibbele z.v. Ruurd Tijsma en Martje Tjalma te Ferwoude

15-4     Age z.v. Siebren Mensonides en Hieke de Vries te Cornwerd


IN MEMORIAM in 2005  

Boukje Fokkema( Achlum 7-5-1924 – Ljouwert 9-2-2005) Se wenne op Lonjé op é pleats der’t letter de famylje Prins wenne Boukje skreau frysk, it boekje “Besiden de wei” wie fan har.Letter wenne se yn Ljouwert en wurke by de Fryske Akademy as redaksje-assistinte  oan it Wurdboek fan de Fryske taal.  

Hindrik Huisman (Wyckel 14-11-1919 -  Balk 15-2-2005) Hy wie 61 jier troud mei Grietje Schilstra en  wie de heit fan Eksmoarster Otty Steigenga-Huisman

 

Hessel Venema (Koudum 12-11-1926 – Michigan USA 24-2-2005) Wie in soan fan Eksmoarster Durk Venema en syn frou Marijke Dijkstra út Eksmoarre. Hy wie neamd nei Eksmoarster Hessel Dijkstra  (Hessel Ferver).

 

Gerrit Jacobus Johan Liefting ( Arnhem 5-5-1910 – Appelscha 9-3-2005) Emeritus-predikant sinds 1976, preekte wel als gastpredikant in Exmorra, begon zijn loopbaan op 29-4-1934 in Molkwerum.

 

Foekje Antje Giliam  (Pingjum 6-12-1930 –Bolsward 16-3-2005) was getrouwd met Hindrik Durk Bakker. De heer Bakker was werkzaam in het Frysk Lânboumuseum te Eksmoarre en als oud-Schraarder schreef hij veel in het dorpsblad TERPNIJS .


TA OANTINKEN

 

OKKE PIETERS YNTEMA

Eksmoarre 28 febrewaris 1951 – Wjelsryp 11 maart 2005

 

Okke wie ien fan de jonges yn de gesellige en drokke húshâlding fan Piter en Tsjerkje Yntema-Huitema op Eksmoarster Syl (no Ariana Lamberts).Yn de jierren njoggentich  kamen  heit en mem oan de ein fan har libben. Op de begraffenissen fan syn âlden seach men Okke yn de  stoet meiriden op in soarte brancard  Okke hat lang siik west.

Nei har trouwen  yn novimber 1973 kamen automonteur Okke Yntema en Rinkje Rispens  te wenjen op Doarpsstrjitte 90 (no Hessel en Fenny)

Se wiene aktyf yn it doarp mei  toniel, biljart en klaverjassen. Rinkje wie fan juny 1977 oant desimber 1979 ek noch diaken fan de herfoarme gemeente fan  Eksmoarre en Allingawier wei. Trije bern hiene se hjir krigen: Piter, Rianna en Teade.. Yn juny 1984 ferhuzen se nei Frjentsjer, letter Wjelsryp. Rinkje en de bern hawwe in tige drege tiid hawn mei de jierrenlange sykte fan Okke. As famylke hawwe se tige goed op him past. Okke is op woansdei 16 maart begroeven op it tsjerkhôf fan Wjelsryp.


JORIS WIJNJA

Warkum 2-12-1916- Allingawier 14 maart 2005

 

Joris waard berne yn in arbeidershúshâlding dy’t noch alris ferhuze. Nei Warkum waard it Hylpen, Nijlân en Hartwert. Joris sels as boerefeint wie lang op Hieslum oan it wurk. Op 17 maaie 1950 krige hy in fêst plak en waard sels boer, hy troude dy deis mei Anne de Witte en se gongen by mem en skoanmem,de âlde frou de Witte, yn har spultsje ynwenjen tichteby Surfinne. Frou de Witte stoar yn 1956, doe krigen se de heit fan Joris der by yn en dy ferstoar yn 1961 yn it sikenhûs yn Súdlaren.

Joris en Anne wiene tegearre oant Anne op 31 oktober 1969 ferstoar.

Sa libbe Joris allinne fierder mei syn biste,yn it lest meastal skiep. De leste tiden seagen wy Joris geregeld as fêste gast mei de sechstich-plus reiskes

Ek  mei de iterij mei kryst fan de diakonij yn ‘t Honk wie der altyd. Foarhinne wie er in trou tsjerkgonger en hy kombinearre dy reizen op é fyts nei tsjerke mei in besite oan syn âldere suster frou Faber yn Eksmoarre. Frou Faber makke ek ris in moaie medalje foar him doe’t er fjirtich jier boer wie. Nei 88 jier kaam foar Joris de ein fan it libben yn syn eigen fetroude omjowing. Mei in lange rigele auto’s  efter de lykwein oan waard Joris  nei in routsjinst yn Eksmoarre nei syn grêf yn Skuzum ta riden op freed 18 maart.


Tusken Tomme en Wiisfinger


 

Ruud en Netty Peelen 21 mei a.s. al weer zes jaar inwoner van Exmorra:

 

“Van een rijtjeswoning te Vreeswijk, naar een eigen woning in Exmorra”.

 

En zo is het maar net, Ruud en Netty Peelen zijn binnenkort al weer zes jaar woonachtig in Exmorra en ondanks dat Exmorra klein is, kennen we elkaar niet of nauwelijks. Ik ken natuurlijk wel het winkeltje Antoinette, al moet ik toegeven er nog nooit binnen te zijn geweest. Wie zijn dan de gezichten achter het winkeltje en die knusse woning aan het begin van het Surein ? Hoog tijd voor een gesprek onder acht ogen. Op een dinsdagavond is Doarpsnijs te gast bij de familie Peelen. Bij het binnentreden van de woning waan je je direct in curiosa-wereld. De hele woning is met zorg aangekleed en zou een verlengstuk van het curiosawinkeltje Antoinette kunnen zijn. Binnen brandt de houtkachel en dat maakt vanzelf dat er een warm en gezellig gesprek ontstaat.

Ruud met dochters Linda (links) en Wendy

 

Ruud en Netty Peelen zijn afkomstig uit de stad Utrecht. Na hier een aantal jaren te hebben gewoond, zijn ze verhuisd naar een huurwoning in Vreeswijk (vlakbij Nieuwegein). Hier hebben ze 27 jaar gewoond samen met hun dochters Wendy (1974) en Linda (1977). Maar hoe kom je na 27 jaar Vreeswijk in Friesland terecht en dan ook nog in Exmorra ?

 

Netty: Vrienden van ons zaten bij ons in de tuin en vertelden dat ze nadachten over een verhuizing naar Friesland en daarmee ook overplaatsing van het werk naar Leeuwarden. Ik reageerde enthousiast en vond dat ze het absoluut moesten doen. En meteen daarop kreeg ik de wedervraag, als ik dan zo enthousiast was, waarom wij zelf niet naar Friesland gingen. De toon was gezet. Ik stond er absoluut open voor en wilde wel gaan. Daarna raakten ook onze plannen in versneld tempo. Ruud vroeg ook overplaatsing aan en ik heb mijn baan opgezegd.

 

Ruud: We hadden al eerder besloten dat we ooit nog eens iets anders wilden qua woning, maar ook qua omgeving. En als het dan moest gebeuren, dan kon het nu ook wel en dan ook iets totaal anders.

Onze vrienden zijn in Workum terechtgekomen en daarna zijn we zelf gaan zoeken. De keuze voor de Zuidwesthoek van Friesland was relatief gemakkelijk. Het gebied was ons niet onbekend en we waren er al een paar keer op vakantie geweest. We zochten vooral naar een omgeving waarin watersport, ruimte en rust te vinden waren.

 

Netty: En toen begon de zoektocht naar een woning. Onze vrienden uit Workum hielpen nu ons bij onze zoektocht en we hadden samen een dag gepland om een aantal woningen te bekijken. Bij de makelaar te Workum hing ook een foto van deze woning en van onze vriend moesten en zouden we ook deze woning in Exmorra bekijken. We kwamen vanaf Bolsward aanrijden en ik zag aan Ruud wat hij dacht. Ik wilde nooit in een gehuchtje wonen, ik was een stadsmens. Maar het voelde goed en dus zijn we doorgereden naar Exmorra om de woning te bekijken. Toen we aankwamen rijden was ik meteen verkocht, een droomhuis. We hebben dezelfde dag de makelaar gebeld, maar er zat al een optie op de woning tot en met vrijdag. Dinsdag konden we de makelaar weer bellen. Het duurde me allemaal te lang en maandags heb ik meteen weer gebeld. De optie was verlopen en we konden komen kijken. Dinsdags zijn we meteen weer naar Friesland gereden en hebben de woning bekeken. We hebben meteen een optie genomen en daarna was de deal snel gesloten.

 

Netty had haar baan opgezegd en Ruud had overplaatsing aangevraagd, maar wat voor banen hebben en hadden ze ?

Ruud: Ik werk als adviseur bij Sigma in de buitendienst voor grotere projecten en voor aannemers. Sigma staat namelijk niet alleen voor een breed en hoogwaardig assortiment verfproducten, maar we geven ook adviezen en ondersteuning tot aan de bouwplaats toe. In grote lijnen geef ik vanaf de start van de bouw verftechnisch advies gericht op het optimaal onderhoud van gebouwen. Te denken valt hierbij aan scholen en wat bekend is: het ziekenhuis te Heerenveen en het nieuwe Euroborg stadion van FC Groningen. Mijn werkgebied is groot en loopt van Groningen tot Arnhem. Dat betekent dat ik soms een paar dagen door het werkgebied reis, maar dat ik daarna weer een paar dagen vanuit huis werk om de administratieve zaken bij te werken.

 

Netty: Ik heb de eerste twaalf jaar voor de kinderen gezorgd en kon toen aan de slag bij een kinderschippersinternaat in Vreeswijk. Het internaat herbergde 200 kinderen en was onderverdeeld in units. In iedere unit woonden 15 kinderen. Per unit waren er 4 leidinggevenden. Ik heb mijn baan hier op gezegd nadat we hadden besloten naar Friesland te verhuizen en in totaal heb ik hier 10 jaar met plezier gewerkt.

Naast dit werk organiseerde ik samen met twee vriendinnen vier keer per jaar een weekend lang (in alle jaargetijden één keer) een antiek- en curiosa markt. We huurden dan de zolder van een aardappelschuur en kochten ieder onze eigen voorraad apart in. Daarna codeerden we de spullen en etaleerden we alles door elkaar. We waren dan vrijdag, zaterdag en zondag geopend en deelden flyers uit voor de publiciteit. Soms hadden we wel 500 bezoekers in een weekend. Erg leuk om te organiseren. Dit hebben we een aantal jaren gedaan.

 

Netty: Toen we drie weken in Exmorra woonden, zaten we in de woonkamer (nu het winkeltje) en ik zei tegen Ruud: “Ik kan hier wel een antiekwinkeltje beginnen”. Ruud vond het een goed idee en de volgende dag heb ik een brief aan de gemeente geschreven. En raad eens: binnen twee dagen had ik antwoord terug. Geen bezwaar was het antwoord, graag zelfs! Ik denk dat nog nooit iemand zo snel antwoord heeft gehad van een gemeente dan ik.  

In de zomer een vertrouwd beeld aan het Surein

de uitstalling voor het winkeltje van Netty

Interieur antiekwinkel Antoinette

Zo is dus het winkeltje ontstaan. De naam Antoinette is de eerste naam van mijn doopnaam Antoinette Maria Theresia. De winkel werd na zeven weken geopend en de voorraad vanuit Vreeswijk kon ik hier weer gebruiken. Ik koop nu in op markten en beurzen in kleine partijen.

Het inkopen wordt steeds moeilijker, mooie spulletjes worden steeds duurder. Uiteindelijk gaat een deel van mijn opbrengst naar een goed doel en wordt het andere deel weer geïnvesteerd in nieuwe voorraad. Het mooiste aan het winkeltje vind ik de gesprekken die ontstaan en dan vooral bij het door mij opgezette religieuze hoekje. Ik laat altijd een kaarsje branden bij het beeld van Maria en hierdoor komen mooie verhalen los. Mensen zoeken soms troost en vertellen privé-verhalen zonder dat ze me kennen. Ik kan daar van genieten!

 

En hun twee dochters, waar zijn die gebleven ? Ruud: Onze oudste dochter Wendy is assistent-filiaalhouder bij een modezaak Sissyboy in Utrecht aan de Oudegracht. Onze jongste dochter Linda heeft een eigen praktijk in Maarssen genaamd “Praktijk Sterrekind”. Zij helpt kinderen en jongeren bij rouwverwerking en begeleidt Nieuwetijdskinderen. Kort gezegd zijn dit kinderen die heel intuïtief en gevoelig zijn. Ze voelen zich sterk verbonden met de natuur en kunnen erg wijze uitspraken doen voor hun leeftijd. Ruud: Linda heeft een erg zuiver gevoel en een gave die ook Netty heeft. De basis voor haar praktijk is uiteraard haar opleiding HBO Pedagogiek, maar daarnaast heeft ze bijzonder veel feeling om kinderen te erkennen en zichzelf te laten zijn.

 

Netty: Mijn vader had een paranormale gave en kwam hier pas op latere leeftijd achter. Via de huisarts heeft hij iemand gevonden die hem hielp hiermee om te gaan. Daarna kon hij mensen helpen de pijn te verlichten middels ‘handoplegging’. Mijn zuster Berna heeft ook deze paranormale gave en ik heb die gave in mindere mate. Berna kan iemand niet genezen, maar kan de pijn wel verlichten. Mijn vader, Berna en ik kunnen dit doen door de kracht die geschonken wordt van boven. Wij zijn letterlijk het werktuig en het doorgeefluik van zijn Hand.

Ik ben er pas de laatste 15 jaren iets mee gaan doen. Ik heb me op verzoek van een koorlid opgegeven voor een cursus handlijnkunde en merkte dat het meer met me deed. De ene hand komt heviger op me over dan de ander. Begrijp me niet verkeerd, ik ben geen waarzegster en voorspel geen toekomst, ik kan slechts een handreiking geven en iemand een duwtje in de goede richting geven.

 

De avond vliegt voorbij en voor we het weten zijn we al ruim twee uur in gesprek. Het interview eindigt met een onderwerp, wat me aan de ene kant mateloos interesseert, maar me aan de andere kant ook beangstigt omdat het voor mij ongrijpbaar is. Wie weet praten we hier later nog eens over door, op een prachtige zomeravond, onder het genot van een drankje, in de mooie tuin van de familie Peelen. In elk geval weet ik zeker dat deze aardige mensen met veel plezier in ons dorpje wonen en dat ze hier ook nog wel een aantal jaren blijven wonen. Want zoals Ruud zei: “Netty is hier nog lang niet uitgekeken”. Namens Doarpsnijs, bedankt voor jullie gastvrijheid !!!

Netty met haar schoonzonen Paul (links) en Martijn

 

Tekst: Sarie Lycklama à Nijeholt

Foto’s :Familie Peelen


Troch Eksmoarre en Allingawier


 

Earste Ljipaai fûn!!!!!

Afgelopen zaterdag 19 maart om 18:30, heeft Jentje Wijnalda het earste ljipaai van Exmorra/Allingawier gevonden.

Hij was samen met zijn zoon Dennis aan het zoeken op maïsland nabij Longerhouw. Ze zouden net richting huis gaan en ja hoor daar lag het eitje. Op 16-03-95 was Jentje er ook al als eerste bij en zo ook deze keer.

In de afgelopen 15 jaar was het Jacob Lootsma die het “vroegste” ei gevonden heeft namelijk al op 14-03-94. 

Gefeliciteerd Jentje!


"Wieger de Post" yn ‘e VUT

Of de "Post fan Eksmoarre" sa kinne in soad minsken ús Heit. Dat krije je fansels as je al 34 jier it gesicht binne fan de TPG Post. Mar fanôf 1 maaie is it gebeurd: ús Heit giet yn 'e VUT. Hy moat sels noch wat wenne oan it idee en kin sich noch wat soarchen meitsje oer al dy tiid dy't der

daliks hat.

 

Mar wy sitte der net oer yn: in man mei sa’n soad hobby's dy hoecht sich nooit te ferfelen toch? De stientsjes, de skiep, it fyskjen.

Alde húskes slope, de Alvestedentocht rinne, de Slachte rinne.....

En wy hâlde him fansels ek altyd aardich dwaande: "Heit, wol heit dizze

tafel foar my yn ’e lak sette?" "Heit, we woene wol graach troch de hiele

keamer houten finsterbanken". "Heit, ik haw in moai keaphuske sjoen, giet

heit even mei te sjen?" "Heit ik gean wer es ferhúzjen, wol heit efkes

helpe?"  Us Heit stiet altyd foar ús klear en hat bulten enerzjy.  En as hy

dan al es stil sit? No, dan hat hy wol wer in moai boek oer de skiednis

dy't er lêst of de 'Tour de France' is op de tillevyzje. En dan hawwe wy it

noch net iens hawn oer syn nijste hobby: syn lytse pakesizzer Else!!

 

Mar goed, even sa goed sil it wol efkes wennen wurde, wy gunne him de romte

en tiid dy't yn it foarutsicht leit fan herte en winskje him fanôf dit plak

in soad wille!

 

In soad leafs, ek ut namme fan ús Mem, fan Froukje, Arjan en Else.

Benedictus en Foekje. Jannie. Tammerus en Nynke.

 

 

 

 

 

 

 



Henk de Boer sjocht Abraham

Dizze jeuchlike Abraham siet op 23 maart by Henk de Boer yn ‘e tún te genietsjen fan it moaie maaitiidswaar.

 

Henk war dy dei 50 jier en op it spandoek wie te lêzen:

 

Volleybal en klaverjassen

Altyd yn ’t spier

Minsken it is echt wier

Henk wurd hjoed 50 jier


Toch nog ijspret

 

Begin maart konden we dan toch de ijzers onderbinden. Deze kinderen genoten op de valreep nog even van het (brosse) ijs op de ijsbaan. Alleen toegankelijk voor kinderen!


Jo sille it mar beleve !!


Briefkerij tusken Eksmoarre en Boalsert

 

Bêste Freerk,

 

Wat in ferhaal net jonge, fan ús Bauk! Wa hie dat no tocht… As ik Bauk west wie, hie ik gewoan werom knypt!! Mar klear, ús Bauk is tûker as ik en hat der gewoan in smak jild útsleept. It ferklearret yn elts gefal it ferhaal, dat ik op it biljerten hearde, dat der in tal djoere auto’s op it hiem by de Van der Valks stiene. De deal sil doe wol sletten wêze en Theunis sit wer by synTheunie yn it korset. Mar klear, do wiest der net wis fan, silst my der dus net oer hearde.

 

Jimme stedsjers hawwe it der ek mar dreech mei net ? Hast it plan fan de parkearfergunningen yn Boalsert ek mei fuortstimt tink ? Die earme ried fan Boalsert, komme se ris mei in mienskiplik plan, stimme jimme it wer fuort! By ús spilet dit probleem ek fansels, benammen te min parkearplakken yn it sintrum fan it doarp. Eksmoarre-Noard en Eksmoarre-industrieterrein hawwe genôch romte. Mar dat probleem yn it sintrum, der hawwe wy sa ús eigen man foar. It sit sa, as der in doarpsprobleem is, spylje we dit troch oan ús eigen boargemaster Johan de Groot. Hij rjochtet dan in belangeferieniging op en it probleem wurdt fakkundich oplost. Sa giet dat yn in demokratysk doarp. Niks gjin stimmery en gesoademieter.

 

En dan it aaisykjen, ik haw de rigels fan de BFVW der efkes op nei lêzen út it foarige Doarpsnijs, mar der stiet dochs wier: “ Het ei moet geraapt zijn en de raper moet met ei het veld zo snel mogelijk verlaten om de vondst te melden”. De rigels binne helder, sadwaande dit jier gjin útrikking fan de Sulveren Ljip en ek dat smoarche board fan Club ’77 sil dit jier oan myn noas foarby gean. Ik haw it hjirre al in pear jier as earste fûn hear, mar te let de fynst oanmelde, sjoch…

Myn pakesizzer fan tolve jier út Amsterdam skille my nei it beslút fan de rjochter en freege hoe it mei pake wie, om dernei te oppenearjen dat pake dan mar moast genietsje fan al die rûn fleanende skaamljipkes. Ik moast ynwindich gnize, mar doe’t Lieske my ferwoastend oanseach, haw ik de jonge efkes goed it lexum jûn. Gjin praat fansels foar sa’n jongfeint. Dat krije jo as je opgroeie yn de ‘grote stad’.

 

Hast ek noch in moaie sniepoppe bout, jonge ? En de minsken hjir mar beare, sa’n soad snie, net ien koe nei it wurk ta. Ik tocht by mysels, jimme hawwe de winter van ’63 net meimakke. Dat wie pas in winter. En Freerk doe giene we gewoan rinde nei us baas. Tiden feroarje.. No ik stopje wer, genôch bepraten,  ik soe sizze, groetnis oan Trees en ik kom dy fest wol tsjin yn it lân. Net aaisykje hear, allinnich nei sjen. 

 

Dyn maat, Hindrik


60 Jaar Bevrijding


Dit jaar is het 60 jaar geleden dat Nederland werd bevrijd van de vijf jaar durende bezetting door de Duitsers. Hieronder herinneringen aan die tijd in Exmorra en Allingawier opgetekend door Geert Ringnalda.

 

VISSENDE ONDERDUIKERS IN 1944

De bezettingstijd 1940-45  was een tijd van oorlog,maar ook het gewone leven ging door,zelfs bij de onderduikers. Onderduiken deed je als jongen omdat je in de “gevaarlijke leeftijd” zat van omstreeks twintig jaar.Op die leeftijd moest je je bij de Duitsers melden om dienst te nemen in het leger van Adolf Hitler. De vele onderduikers  in Exmorra lieten hier na een vispartij in het  Van Panhuyskanaal een foto achter, gemaakt op 8 augustus 1944: een tiental vissers/onderduikers met hun veranderde namen vergezeld door schoolkinderen na een vispartijtje. Misschien stond er wel iemand op de uitkijk of er ook duitse soldaten in de buurt waren……. Het dagelijkse leven ging door,ook in de oorlog.

De vissende onderduikers en schoolkinderen uit Exmorra/Allingawier

 

OORLOGSKALENDER

 

10 mei 1940 na meer dan tien keer uitgesteld te zijn begon het.Nederland werd op 10 mei bezet vanuit het oosten. In Exmorra en Allingawier was het gesprek van de dag het gevecht  dat de Duitsers zouden leveren om de Kop van de Afsluitdijk in handen te krijgen en daarmee Holland. De verdediging van de Afsluitdijk verliep prima en het was jammer dat Nederland op 14 mei moest capituleren. Rotterdam was gebombardeerd en eventueel zouden andere grote steden ook in puin gaan.

 

Mei 1943. De meistaking was een gevolg van de maatregel van de duitsers om  nieuwe krijgsgevangenen te maken van oud-militairen. Het verzet tegen de Duitsers groeit ook in onze dorpen. Klokken worden ,door de Duitsers, uit de kerktorens gehaald in Exmorra en Allingawier klokken zouden worden omgesmolten tot oorlogstuig. Allingawierster klok komt in 1945 terug, Exmorster niet.

 

Juni 1944  Exmorster Jelle Huitema (22) wordt na een achtervolging door de duitsers nabij “Vaders Hofstee” dood geschoten. Naar Jelle is thans een straat in Exmorra genoemd, meer over Jelle binnenkort in DN en tevens een foto van hem.

 

Februari 1945 Op 12 februari krijgen we evacuées uit Limburg in Exmorra en Allingawier.ze blijven tot 19 mei

 

April 1945  Op 7 april een terechtstelling in Makkum, zeven man krijgen de kogel.Onder hen Henk Lemson uit Limburg was ondergedoken bij familie Jan Bouma te Allingawier.

 

Op 17 april zijn al verschillende dorpen in onze omgeving bevrijd door de Canadezen, maar in Makkum zitten nog Duitsers, die het flink benauwd krijgen door de dreiging van het verzet en de Canadezen.

Rouw in Exmorra: op genoemde 17-de april. Hendrik Postma(26) loopt nabij Makkum in  een duitse hinderlaag. Duitsers kleedden zich  als Nederlandse strijdkrachten, één van hen schoot Exmorster Hendrik Postma dood. Zijn vrouw Gepke Postma-Breemer met twee zoons (waarvan de jongste twaalf dagen oud) zat thuis en was weduwe en zij bleef dat sindsdien, nu dus al zestig jaar lang ! Ze woont  nu in ”AVONDRUST”  te Makkum . Andere Exmorster Douwe Pieters Postma raakt op 17 april gewond vanwege een schot in zijn arm, hij moest naar  het ziekenhuis.

 

18 april   Onze dorpen zijn bevrijd !!!!


Dodenherdenking op 4 mei 2005

 

Tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei herdenken we allen – burgers en militairen – die in het Koninkrijk der Nederlanden, of waar ook ter wereld, zijn omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties.

 

Ook in Exmorra wordt hier aandacht aan geschonken door het houden van een stille tocht en het leggen van kransen en bloemen.

 

Wij nodigen u uit om op woensdag 4 mei deze ceremonie bij te wonen. Een ceremonie in stilte, die waardevol is wanneer het een bijdrage levert aan de momenten waarop we hen gedenken, die vielen voor onze vrijheid.

 

Tussen 19.00 – 19.15 uur wordt u ontvangen in Dorpshuis ’t Honk, Dorpsstraat 48 te Exmorra. Om 19.30 uur zullen we vertrekken naar de gedenksteen en de bank die geschonken zijn door de onderduikers, die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Exmorra verbleven. Vervolgens staan we stil bij het graf van Hendrik Postma, lid van het plaatselijke verzet en de ceremonie wordt afgesloten bij het droppingsmomument.

Na afloop wordt u uitgenodigd een kopje koffie te drinken in Dorpshuis ’t Honk.

 

Mocht u kransen of bloemen willen leggen, dan verzoeken wij u vooraf contact op te nemen met André Abma, tel. (0515) 576 576, zodat wij hier tijdens de ceremonie rekening mee kunnen houden.

 

Uw aanwezigheid wordt zeer op prijs gesteld.

 

 

Dorpsbelang Exmorra


Winter yn Eksmoarre


En op 2 maart moast ynienen eltsenien snieromje.

Hjir Fedde Piersma yn aksje mei op ‘e eftergrûn de Doarpsstrjitte.

Wêr is myn auto?


Fan alles wat


Fryske boeken frege

 

Yn Kimswert hâlde wy al jiermannich in Fryske Boekemerk.

Dat is in tradysje oan it wurden. Dir jier wurdt er holden op

sneon 28 maaie. Foar sa’n boekemerk ha wy fansels boeken nedich.

Fryske boeken foar grutte minsken mar ek berneboeken. Jimme as

oanbuorjenden doarpen wolle wy freegje om ús der by te helpen.

Witte jim fan Fryske boeken dy’t oer binne, yn’t âld papier

driigje te bedarjen, wy tinke bygelyks oan it opromjen fan souders

en kasten, it ferhúzjen nei in âldereinhus en sa, dan soenen wy dat

graach witte wolle.

De opbringst fan dy boeken giet nei de ôfdieling Kimswert fan

‘Villages of Tradition’, in ynternasjonale klup dy’t him dwaande

hâldt mei bewarjen en stimulearjen fan âlde tradisjonale saken,

yn ús gefal dus de Fryske taal. Jim, binne fansels ek allegearre tige

wolkom op ús boekemerk.

 

Ien telefoantsje en wy komme!

Meindert Bylsma          tel:0517-641532

Anny Hettinga              tel:0517-641958

Reinder Politiek            tel:0517-641390


Spelen is fijn, daarvoor moet je in de speeltuin zijn !!!!!

 

De plaatsing van de speeltoestellen is vertraagd vanwege weersomstandigheden.  

De werkzaamheden voor wat betreft de renovatie aan de draaimolen en het vliegtuig zijn bijna afgerond en wanneer het weer het toelaat, zullen in april de nieuwe speeltoestellen worden geplaatst.

 

Speeltuincommissie en Dorpsbelang Exmorra


Sportnijs


 

Aan alle inwoners van Exmorra en Alllingawier die van biljarten houden.

 

Het competitieseizoen van biljartvereniging ’t Keutje loopt ten einde en traditiegetrouw wordt dit afgesloten met het:  

Biljartkampioenschap van Exmorra & Allingawier

Op zaterdag 2 april a.s.

In Dorpshuis ’T Honk

 

Deelname staat open voor iedereen die 16 jaar of ouder is, woonachtig is of is geweest in Exmorra of Alligawier.

Er wordt gespeeld in verschillende poules, nl. een A-poule, een B-poule en een D-poule. Deelnemers met een gemiddelde lager dan 1 spelen in de B-poule. Deelnemers met een gemiddelde van 1 en hoger spelen in de A-poule.

Voor de vrouwelijke deelnemers tenslotte is er de D-poule.

De wedstrijden beginnen ’s middags, maar hoe laat is afhankelijk van de deelname. Je kunt je opgeven bij de bestuursleden van ’t Keutje of op de intekenlijst die in ’t Honk ligt.

 

Hans van Swinden-Koopmans              573668

Marco Lemstra                                    574513

Jeroen Feenstra                                               572095


Uitslagen 34e Wûnseradiel biljarttoernooi

 

In februari werd  weer het Wûnseradiel biljarttoernooi gehouden. Hier de resultaten van deelnemers uit onze dorpen:

Vierde klasse, verliezersronde: 1. Anne Y. Strikwerda, 4. Gijsbertus Feenstra

Vijfde klasse, 7. Eelke Brunia - Verliezersronde 3. Hannie Bruinsma

Zesde klasse, Kampioen Evert de Boer (tevens hoogste gemiddelde),

8. Gerda Strikwerda


 Kart kampioenschap


 Hallo Dorpsgenoten!

 

Hier even een stukje over het kartkampioenschap van 19 februari 2005.

Allereerst wil ik even beginnen over de enorme deelname dit was echt geweldig!

Er waren 31 coureurs waaronder maar liefst 8 vrouwen. Dus die waren dit jaar sterk vertegenwoordigd. Er gingen ook nog supporters/medewerkers mee:

Miranda: Was er voor de mental coaching en het verzorgen van de coureurs die dat  nodig hadden. Heel vreemd maar dat werden er ineens wel heel veel. Hihi.

Joop:Ging mee als fotograag en was dan ook overal te verwachten. Goed uitkijken op de baan dus.      

David: Had het er ook ontzettend druk mee. Fotograferen en rijden op dezelfde avond, misschien kwam hij hierdoor wel op de negende plaats terecht.

Jildou en Rina:Bestuurden met zijn tweeën 1 kart, want die zouden de mannen                                               wel even een poepie laten ruiken. Dit ging echter niet ongemerkt want Rina ging loei hard de vangrail in. Wat een rotstreek. Hihi.

Andre:            Had een niet supersnelle kart en moest zijn prijs laten staan, jammer jonge.

Chris en Marrit: 2 nieuwe Exmorsters in ons midden die binnenkort het huis van Abe en Sari gaan betreden. Ze reden wel opvallend langzaam de baan in het rond. Maar hun plannetje is gelukt, ze hebben alle Exmorsters te vriend gehouden. Haha. (leuk bedacht)

De beschadigde knie van George

Maar nu even over de avond zelf. Deze was supergoed verzorgd, koffie met gebak, kaas en worst, bitterballen en heel veel drankjes. Zodat de snelheidsduivels even aan konden sterken. Er werd echt supersnel gereden. In de C finale ging het om George, Allard en Hendry. Het was Hendry die er met de eerste prijs vandoor ging.

In de B finale ging het er ook ruig aan toe. Hier werd Willem nummer 1, alles wat er voor kwam werd gelanceerd, hier was George niet echt blij mee. De kart stond nog op de baan en George lag beklemd tussen zijn kart en de bandenstapel. Foei, Foei Willem. In de B finale werd Gatze Labortus 2e en Harmen werd 3e.

In de A finale, met twee vrouwen Ineke en Sylvia, werd ook supersnel gereden. Iedereen kreeg een kart aangewezen en hiermee was niet iedereen tevreden. Want er zat wat verschil in snelheid tussen de karts wat je wel eens de eerste plaats kan kosten! Er werden eerst twee opwarmrondjes gereden en hierna werd het stormend geweld losgelaten. Bumper aan bumper werd er gestreden, kappen en andere accessoires vlogen door de lucht. Rob en Elmer gunden elkaar dan ook geen mm ruimte wat ook wel gepaard ging met een drukje links en rechts. Maar oppassen geblazen want Ineke kwam er ook aanstormen en…. en…. Jammer de finish er ging een gejuich op een prachtige wedstrijd. Hier nam Rob de wisselbeker mee naar huis. Elmer werd 2e en de supersnelle vrouw Ineke werd 3e. Zij nam maar liefst drie trofeeën mee naar huis, de 3e prijs, de snelste vrouw en de wisselbeker voor de vrouwen. De handen vol Ineke. Hihi. Sylvia eindigde als goede 2e in het vrouwenklassement.

Zo, ik hou nu weer op. Bedankt voor alle enthousiasme, mede hierdoor werd het echt een geweldige avond en hoop op volgend jaar weer zo’n grote deelname.

Met vriendelijke groet ???

Supersnelle Ineke krijgt één van haar drie prijzen uitgereikt


Zondag  3 april ‘Naamgeving’ kerkgebouw


en vereniging tot Protestantse Gemeente.

 

Zondag 3 april wordt voor onze gemeente een feestelijke dag.

Wij hopen dan D.V. met elkaar in de middagdienst (er is deze dag één dienst) het heugelijk feit te vieren van de vereniging van de Gereformeerde Kerk en de Hervormde Gemeente tot de Protestantse Gemeente Exmorra-Allingawier.

 

Na een proces dat in de jaren zeventig door de jeugd in onze dorpen in beweging is gezet, is het nu eindelijk zover om als één gemeente verder te gaan.  Dit houdt in dat het tijdperk van de Samen op Weg gemeente voorbij is, want samen zijn wij nu één gemeente!!!

 

Tevens wordt deze zondag het naambord onthuld en krijgt het kerkgebouw  de officiële  naam  ‘Jehannes de Doper tsjerke’.

De voorbereidingscommissie is druk bezig om deze dienst een feestelijk

tintje te geven, dit in overleg met pastoor Van der Wal uit Bolsward, die

voor gaat in deze dienst.

Na  afloop van de dienst hopen wij  nog gezellig een kopje thee of koffie met elkaar te drinken.

Wij nodigen u allen jong en oud van harte uit voor deze zo bijzondere dienst.

Ook oud-gemeenteleden, u bent van harte welkom.

 

Namens de voorbereidingscommissie

J. Abma- de Jong


Keetpraat


 Na een paar maanden prutsen en proberen is hij eindelijk af: de keetsite! Hier kunt u verhalen lezen over het leven in de keet, het uitgaan en er staan foto’s op van het stappen. Het adres is: www.keetbrundear.tk

 

De afgelopen weken hebben we niet stilgezeten. We zijn op het moment druk bezig het keetfeest te regelen wat zaterdag 26 maart in de keet word gehouden. Natuurlijk gaan we zelf ook verschillende feesten af. Zo gingen er een aantal van de keet te karten met de mannen uit Exmorra. Elmer kwam met een prijs terug, George met pijnlijke ledematen… Maar verder vonden ze het gezellig. Er werd nagefeest in Frisia met een paar biertjes.

 

Toen er twee maart zoveel sneeuw lag, had bijna iedereen van de keet vrij. Om een uur of drie kwamen de eersten in de keet om het dak sneeuwvrij te maken. Daar werd je wel koud van. Tijd voor een bakkie bij de vd Bergjes. Toen iedereen weer was opgewarmd kwam Jappie er net aanfietsen met de sneeuwschuiver. Dat kwam goed uit, want de heren waren net van plan om een iglo te bouwen. Sierdjan en Gatze gingen ijverig aan de slag en maakten een grote bult sneeuw. George en Jappie begonnen met een fort. Aan het eind van de middag stond er een iglo voor vijf personen en een fort. Aangezien het zes uur was toen ze klaar waren, was er geen tijd meer om nog even te genieten van de kunstwerken. Maar de lege maag moest ook worden gevuld, dus gingen de mannen op huis aan. Niet iedereen kon hun kunstwerk waarderen, en twee dagen later was er dan ook niet veel meer van over.

 

Na deze onverwachte sneeuwbui werd het weer tijd voor mooi weer én voor vakantieplannen. We gaan, net als vorig jaar een week naar Terschelling met de hele groep. Er zijn twee tenten gereserveerd, voor circa 18 tot 20 personen. Niet iedereen kan of mag mee, dat is wel jammer. Maar de harde kern gaat sowieso. We hopen dat het weer net zo gezellig en gek wordt als vorig jaar. Toen kwam Gatze L. thuis met roze haar en heeft daar bijna twee maanden mee rondgelopen! De rest van de heren heeft ’s nachts een tekenlesje op hun hoofd gehad, waardoor ze de volgende dag wakker werden met teksten en tekeningen op hun hoofd die er niet al te best afwilden. Ook dit jaar zullen de watervaste stiften wel weer mee gaan…

Aanstaande zaterdag hebben we keetfeest omdat de keet alweer 4 jaar bestaat, en daarvan 2 jaar bij vd Berg op het erf. Reden voor een feestje! Er zijn een stuk of 6 andere keten uitgenodigd, waardoor we op veel drukte rekenen. Toen bedachten we dat het misschien niet allemaal zou passen en leek het ons verstandiger om een tent erbij te zetten en daar ook een kleine bar in te doen, zodat we wel alle gasten kwijt kunnen. We hebben inmiddels al 22 krat bier koud staan! De rest van de (sterke) drank moet nog worden geregeld, maar dat gaat helemaal goed komen! Volgende maand kunt u lezen hoe het feest was, tenzij u zaterdag langskomt om een biertje! 


Oplossingen 

Eén, twee, drie …..Raad maar van wie


 

Dit was inderdaad de oplossing van de prijsvraag in het  februarinr. van DN.

Annie Gietema uit Allingawier was het 12-jarige meisje, en  inmiddels beppe van Douwe, Lysbeth, Berber, Jehannes en Aiso Pierius uit Exmorra.

 

Op 19 maart jl. werd zij overigens 65 jaar. Gefeliciteerd!

 

De foto is door twee inzenders goed geraden, mw. Eleanor Campbell uit Canada (zie briefje hierboven) en door de heer Ruurd Reitsma, adres en woonplaats onbekend, maar geboren te Allinga-wier, Blierherne.


De sportieve inwoonster van Exmorra op de wandelfoto in het decembernr. was mevrouw Klaske van der Zee, toevallig óók de beppe van Douwe, Lysbeth en Berber en natuurlijk van Anne-Klaske en Douwe Sjoerd.

 

Dit is geraden door de heer Tjitze Schilstra uit Stiens (t/m 1985 woonachtig in Allingawier in het huis waar nu Lyckele Poepjes woont).

Ook onze vaste inzenders, de fam. Van der Berg van Brúndear, hadden weer de juiste oplossing!

 

Het lieve jongetje en tevens wulpse dame (boven) in het novembernr. was Jentje Wijnalda. Dit was een moeilijke, want het werd door niemand geraden.

De jongeman (boven) in het septembernr. was Gerrit van der Valk. Dit is ook niet geraden

Alle inzenders bedankt en blijf het proberen!

 

Voor de prijsvraag in het maartnr. kunt u nog steeds uw oplossing inzenden. Ter herinnering, dit waren de foto’s:


Een, twee, drie, raad maar van wie


Wie is het jongetje links op de foto?

Gooi uw oplossing in de bus bij Dorpsstraat 21 of stuur het naar ons e-mail adres doarpsnijs@yahoo.com en maak kans op een leuke prijs! Het goede antwoord en de winnaar/winnares worden bekend gemaakt in één van de volgende nummers van DN.


 Ut it laadsje


November 1985

Zaterdag 2 november: De dag na het besluit om de 48 kruisraketten in Nederland te plaatsen. Sommigen vinden nu de Wereldoorlog III dichterbij dan ooit, anderen vinden dat de VREDE nu veilig gesteld is.

 

Vandaag één jaar geleden begon meester Schaaf met het schrijven van het boek over 100 jaar chr. School.

 

Maandag 4 november: Grapje op de basisschool in Exmorra kan niet uitblijven: het is geel en het vliegt om de aarde: W.Ockels.

 

Vrijdag 8 november: De vreugdevolle gebeurtenissen op deze dag worden overschaduwd door het bericht van het overlijden van een lieve, zorgzame man, heit, pake en oerpake Bauke Wiersma (78).

 

Vreugde bij Willem Reinders Postma die vandaag 35 jaar getrouwd is met Eleonora Jansen.

 

Donderdag 14 november: Straatmakers van gemeente Wonseradeel vinden Exmorra een mooi dorp en daarom knappen ze de straat weer wat op. Evenals de Bolswarderweg is ook de straat door Exmorra niet berekend op het zware verkeer anno 1985. Dit is een kwestie van de ondergrond die voortdurend in trilling komt. Een rondweg is een oplossing!

 

Woensdag 20 november: De winter 1985-86 die nog moet beginnen is nu al kouder dan de superzachte wintermaanden van 1974-75. Koudegetal haalt eind deze week de 6,


Weerstation Schettens


Februari 2005

 

                         2005          Normaal          Record

                                            (‘71-’00)         (sinds ‘69)

Temperatuur (ºC):

 

Gem. maximum         4,6                        4,9                      

Gem. etmaal              2,2                        2,1                  

Gem. minimum         0,0                      -0,2                      

Hoogste (+ datum)    9,2 (12)                                  13,4  (2004)

Laagste (+ datum)   -7,0 (28)                               -17,0    (1986)

Aantal vorstdagen* 13                         11,7             27     (1986)

Aantal ijsdagen*        1                           3,2              19     (1986)

 

* Een vorstdag is een etmaal met een laagste temperatuur onder nul;
bij een ijsdag blijft de temperatuur het hele etmaal onder het vriespunt..

 

Neerslag (mm):

Totaal                       58,8                    41,6           112,1  (2002)

Hoogste etmaalsom10,4 (13)                                22,5  (2002)

Dagen sneeuw          12                         4,8           12     (1969/’78)

Dagen hagel          2                     2,4           10     (1999)

Dagen onweer           1                           0,5                5     (1999)

 

 

De eerste februarihelft verliep zacht met alleen drie mooie zonnige winterdagen van de 6e tot de 8e. De laatste decade gaf nog wat winterse verschijnselen met 9 sneeuwdagen op rij (een unicum) en een aantal vorstdagen, maar dikker dan 3 cm werd de sneeuwlaag niet en voor schaatsweer was het te laat.

Uiteindelijk kwam februari op een normale temperatuur uit; vorig jaar was het zachter en in 2003 kouder. De warmste sprokkelmaand was die van 1990 met 6,7ºC. Veruit de koudste februari uit de reeks blijft 1986 met –4,4ºC als gemiddelde. Het was iets natter dan normaal, maar minder nat dan vorig jaar. De droogste februari maakten we mee in 1986 met slechts 3,5 mm.

 


Nieuwe gedichtenbundel Joke Pas


 

Over Exmorster Joke Pas verschenen de afgelopen maanden diverse berichten in de regionale bladen in verband met de uitgave van haar nieuwe gedichtenbundel ‘Binnenwerk’. De titel van deze bundel is ontstaan door te kijken naar wat je overhoudt nadat alle bescherming van een mens is weggenomen en het innerlijk bloot komt te liggen. Vandaar ook het kapotte slakkenhuis, waarbij het binnenste zichtbaar wordt, als illustratie op de omslag. Hieronder een (ingekort) interview met Joke uit de Wijd & Zijd van  december.

 

EXMORRA - Onlangs heeft Joke Pas uit Exmorra haar nieuwste gedichtenbundel Binnenwerk gepubliceerd. In de bundel is ook een reproductie van Leo Musch opgenomen, een kunstenaar met wie zij samenwerkt. Joke Pas heeft contacten met o.a Ed Leeflang en H H Ten Balkt, van wie de poëzie haar na aan het hart ligt. Joke Pas legt het kwetsbare bloot en toont in haar gedichten de kracht die altijd op de zwakte volgt.

Joke Pas is in 1949 geboren in Ede, uit Twentse ouders. Zij is op haar vierde verhuisd naar Wierden en groeide op in een 'Gereformeerde Bond'-gezin. Ze heeft daar alleen maar goede herinneringen aan. Haar ouders waren bijna 'Vagebonders'. Ze waren gewoon, streng, lief. Ze kon altijd haar grieven uiten, ook als die haar ouders betroffen. Dat heeft ervoor gezorgd dat het contact tot op de dag van vandaag nog steeds goed gebleven is. Ze mocht voor haar eigen ideeën kiezen, tegen hun ideeën in, zonder dat dit ten koste ging van de onderlinge band. Voor een opstandig kind, dat Joke was en gebleven is, waren dat goede ouders, zegt ze zelf.

Haar vader was hoof d van de lagere school. Ze woonden buiten in een prachtige omgeving. ,,Ik ben opgegroeid met mijn neus in het gras. Van de prach­tige natuur daar is niet veel meer over. Wat ik daar ben kwijtgeraakt, heb ik in Friesland teruggevonden. Mijn vader heeft in concentratiekamp Amersfoort gezeten. Hij had opgeroepen tot verzet en is aangegeven door een NSB'er. Gelukkig is hij er door toedoen van een goede Duitser weer uitgekomen. Dit heeft altijd een grote rol gespeeld in ons gezin, zonder er veel over te spreken. Misschien daarom juist. Mijn vader heeft ons geleerd om niet te generaliseren, om ieder mens als individu te beoordelen en niet als groep.Hij zei: spreek als het nodig is, maar zwijg ook als dat nodig is. Wat goed is, hangt soms van de omstandigheden af, bijvoorbeeld in het kamp. De strijd om te blijven leven, om wel of geen straffen te krijgen. Onder die omstandigheden komt soms het goede, maar soms ook het kwade boven. Of soms kunnen mensen door honger een waas voor hun ogen krijgen en rare dingen doen. Ik geloof dat kinderen iets meenemen van wat er bij de ouders diep ingehakt heeft. Er wordt iets doorgegeven.

 

In Aadorp heb ik in het lager onderwijs gewerkt. Daar heb ik Leo Musch leren kennen, de kunstenaar van wie een afbeelding in mijn gedichtenbundel staat. Ik stond al op mijn achttiende voor de klas, en 's avonds studeerde ik Nederlands. Na mijn studie ging ik als docent Nederlands werken bij het Carolus Clusiuscollege in Zwolle. Ik heb wel gedacht aan journalistiek, maar ik mocht van mijn ouders niet naar Utrecht. Het beviel mij ook, het onderwijs.

In Zwolle heb ik Marc de Berg leren kennen, mijn man. Hij zat in 6 VWO. Dat was toen heel ingrijpend en aangrijpend. Een juf die een relatie kreeg met een leerling. Marc ging naar de PA en kreeg een baan op de mavo in Nieuwleusden. Vanwege Marcs baan zijn we naar Nieuwleusden verhuisd. Daar zijn alle drie kinderen geboren. We kregen binnen vier jaar drie jongens. Bij de bevalling van Jona, de jongste, ging er door een fout van de arts iets mis. Hij is twee jaar erg ziek geweest, hij heeft een verlamming aan zijn linkerarm en het middenrif, en heeft heel veel in het ziekenhuis gelegen. Na twee jaar kwam hij thuis, als een kasplantje. Hij heeft nog heel veel problemen gehad, maar is er tenslotte bovenop gekrabbeld.

Ik ben in die tijd gestopt met werken en heb de kinderen in alle rust kunnen opvoeden.

Marc is naar de Vrije Universiteit gegaan voor de opleiding MO-A en MO-B theologie en daarna voor zijn doctoraal. Het kerkelijk examen heeft hij in Groningen gedaan. Inmiddels waren we naar Friesland, Exmorra, verhuisd. Marc werd in 1991 predikant in de gemeente Exmorra/Allingawier. Ons huis hier is de pastorie.

 

Pas veel later kreeg ik MS: dat is nu zo'n 8 jaar geleden. Marc heeft het pas sinds twee jaar. Dat is toeval, pech. De kans dat zoiets gebeurt: man en vrouw allebei MS zonder dat er sprake is van erfelijke factoren, is te verwaarlozen. De kans om 5 miljoen te winnen is groter. En Marc is vegetariër, drinkt geen alcohol, leeft heel anders dan ik. Daaraan ligt het dus niet. Het is het lot, daar kun je niets aan doen.

 

Ik schreef altijd wel poëzie. Hier in Exmorra kwam er letterlijk en figuurlijk ruimte voor het dichten. Ruimte in tijd, de kinderen gingen naar school, en rust, ik kon makkelijker de rustmomenten pakken. En ruimte letterlijk: de omgeving gaf die ruimte. Na de ziekte van Jona ben ik intensiever gaan schrijven. We hebben Jona driemaal langs het randje zien gaan. Toen heb ik ervaren wat het betekent als de dood echt in je leven komt. Dat is anders dan wanneer iemand in je omgeving sterft. De dood dreigde nu in mijn eigen leven. Ik streefde ernaar om er vat op te krijgen. Er waren beelden die zich aan mijn opdrongen. Ik probeerde die knoop te ontwarren. Het beeld, de angst, de chaos kreeg structuur. Op dat moment kun je het opschrijven. Dan ben je zo dicht als mogelijk bij wat je wilt zeggen.

 

Een gedicht moet zich bewijzen. Net als wijn moet een gedicht rijpen. Dan haal ik het tevoorschijn, kijk ik opnieuw, en vind ik een woord, een zin, een gedicht dat de moeite waard is.


 

Joke Pas heeft ook een website: www.jokepas.nl.