DOARPSNIJS

Dorpskrant voor Exmorra en Allingawier

Jaargang 43 , nr.  2035

december    2006

Voorwoord

Beste mensen,

December

Goed nieuws, eindelijk is de foto van de maand september geraden, dat was nog niet makkelijk!

De trotse prijswinnares staat verderop op de foto.

De 1,2,3 foto van vorige maand was een inkoppertje, daar hebben we veel reactie op gehad, maar wie de winnaar is geworden dat leest u de volgende keer.

Verder belangrijk nieuws van de kerstcommissie.

Deze maand een interview met familie Feenstra uit de polder. En weer vele ingezonden foto’s van o.a het uitje van de buurtvereniging Trye yn ien.

De redactie wenst u op het nippertje nog een fijne Sinterklaasavond toe en ook alvast prettige kerstdagen en een voorspoedig 2007!

Veel leesplezier met dit DN en tot volgende maand,

De redaktie.

Inhoud

Soarch en  blydskip......... 4

Mensen......................... 10

Tusken tomme en wiisfinger....................... 12

Út de kranten................. 18

Troch Eksmoarre en Allingawier.................... 21

Kleurplaat..................... 32

Jo sille it mar beleve...... 33

Fan alles wat................. 35

Sportnijs...................... 40

Eén, twee, drie.............. 46

Kerknieuws.................. 47

Út it laadsje................. 48

Weer........................... 49

Maandkalender............ 50

Soarch en Blydskip

Hallo dorpsgenoten.

Marit is intussen alweer bijna een half jaar oud, dus de hoogste tijd om iedereen eens te bedanken voor de felicitaties, kaartjes en kadootjes die wij mochten ontvangen bij de geboorte van Marit. Het was weer overweldigend!        Ontzettend bedankt hiervoor!

Groetjes van Saskia, Jeroen, Jarno en Marit Feenstra

Jetze Ypma 50 jaar !!  

En we hebben er weer een Abraham bij in ons dorpje. Jetze Ypma werd op 31 oktober 2006 50 jaar en dat moest gevierd worden met een enorm spandoek en een pop in de tuin.

Van harte gefeliciteerd !!

Tekst spandoek: Altijd skreppe en foar elkenien yn ’t spier en al griis hier. Its is echt wier, Jetze wurdt hjoed 50 jier.

Harm Salverda 60 jaar !!

En niet alleen bij Jetze Ypma hing een spandoek in de tuin. Harm Salverda werd op 12 november 60 jaar. Helaas hebben we verzuimd van dit spandoek een foto te maken. Gelukkig hebben we de tekst die op het doek stond wel ontvangen: VOOR DEZE VUTTER VAN 60 JAAR IS GEEN ENKELE KLUS EEN BEZWAAR !!! 

Jelle en Feikje Reitsma-Oord vieren hun gouden bruiloft

En dit gebeurt niet zo vaak in ons dorp. Op 1 november waren Jelle en Feikje Reitsma 50 jaar getrouwd. Van harte gefeliciteerd !!!  

Albert en Ina Ypma 30 jaar getrouwd.

Volop feest in de familie Ypma. Niet alleen broer Jetze vierde feest, ook Albert en Ina Ypma hadden reden voor een feestje. Zij vierden hun 30-jarig huwelijk. Van harte gefeliciteerd !!!

Gezocht oppas

Wie wil of kan oppassen op onze zoon? Ik weet nog niet precies hoe het komt met het werk.

Maar het gaat om twee vaste dagen. Lijkt het je leuk, of doe je het allang, stuur dan een mailtje: wjaspers01@home.nl

Of kom gerust even langs.

                                                              Wieger en Ineke

                                                              Surein 3

                                                              8758 LW Exmorra

                                                              06-10468275  

Mensen

Troch Geart Ringnalda

Email g.ringnalda@home.nl

IN MEMORIAM 2006

Richtsje de Boer-Buwalda (Boalsert 24-2-1917 -Boalsert 17-10-2006)

Frou de Boer wie lang boerinne op in pleats even troch Hichtum,se wie de widdo fan Teake Fokkes de Boer ferstoarn op 11 july 1985.De bân mei Eksmoarre kaam doe't har soan en skoandochter Sjoerd en Akke de Boer hjir wennen. Dochter Sijke Kooistra-de Boer yn Hartwert krige hjir kunde troch har mem Deliana Bruinsma dy't lang lyn tichteby Bonjeterp wenne. Frou de Boer is begroeven te Burchwert op 20 oktober,nei in tsjinst yn de Boalserter Martinitsjerke..

Pietertje van Berkum-Bootsma (Tjerkwerd 19-9-1932- Balk 10-11-2006)

De familie Jan van Berkum woonde in Exmorra van 1964 tot 1972. Harde werkers in boerenbedrijf en bij aannemer Schakel een gezin met vijf kinderen in het huis waarin nu Wieger van der Veen en vrouw wonen. In de afgelopen  zomer stierf schoondochter Jannie en nu is na een ernstige ziekte mem gestorven, na een gelukkig huwelijk van 49 jaar. Zij is op 15 november begraven te Balk,na een kerkdienst in "De Paadwizer" aldaar. Opmerkelijk was het motto boven de rouwbrief  "It is goed sa".

In memoriam Jan Slump 1933-2006

Zoals vorige maand gemeld in het Doarpsnijs volgt deze maand het memoriam van Jan Slump geschreven door Klaasje Bijlsma-Bloemsma.

Op 26 april 1933 ziet Jan Slump in Sneek het levenslicht. Hij is het derde kind van Geert Slump, de naaimachinehandelaar in Sneek. Jan brengt zijn jeugd door in Sneek en gaat op 16 jarige leeftijd werken bij de kustvaart. In 1953 ontsnapt Jan ternauwernood aan de verdrinking, als hij in de Golf van Biskaje in een hevige storm terechtkomt. De familie Slump wordt gemeld, dat het schip waar Jan op vaart, vermist wordt. Na 2 dagen komt het verlossende bericht, dat de storm het schip in een baai heeft gedreven en dat de bemanning veilig is.

Vader Slump is door dit incident zo van zijn stuk gebracht, dat hij Jan verbiedt weer de zee op te gaan. Jan moet dan zijn militaire dienstplicht vervullen en komt bij de Marine. Na 21 maanden bij de Marine gaat Jan werken bij Pietersen, waar o.a. scheepsmotoren worden gebouwd. In 1960 komt Jan bij zijn vader in de naaimachinehandel te werken. In 1961 trouwt Jan met Sipkje van der Wal uit Balk. Ze beginnen ze hun eigen winkel in Drachten, waar ze naaimachines, breimachines en fournituren verkopen. Sipkje staat in de winkel en Jan doet de reparaties. Ze krijgen 4 kinderen: in 1962 wordt Lianne geboren, die maar 3 dagen oud mag worden. In 1963 wordt Geert geboren, in 1968 Henk en in 1971 Frits. Het gezin woont met veel plezier in Drachten. In 1990 slaat het onheil toe, als Geert, die op werkvakantie in Oostenrijk is, een afschuwelijk verkeersongeluk krijgt, waarbij hij om het leven komt. Het leven wordt voor Jan en zijn gezin nooit meer hetzelfde. In 1998 komen Jan en Sipkje in Exmorra te wonen. Jan voelt zich hier al snel thuis. Als er een dorpsfeest met optocht wordt gehouden, is Jan één van de eerste vrijwilligers die zich aanbiedt. Mede door het vele werk van Jan wordt de wagen “Harry Potter” bekroond met een 2e prijs. Een nieuw project ligt op Jan te wachten, als de kaatskantine wordt gebouwd. Jan wordt supervrijwilliger van de kaatsvereniging. Van het graven van een stuk fundering tot het plaatsen van een zelfgemaakte windwijzer en alles wat er tussenin, zit Jan kan alles aan. Meer dan 600 uren is hij daar aan het werk geweest. Hij beschouwt het, terecht, als zijn gebouw en past er goed op. Op de competitieavond een pilsje drinken met de “jongens”. Zelfs afgelopen zomer nog, al werd het steeds moeizamer om er te komen.

Eind juli 2004 krijgt Jan een negatieve uitslag op het darmonderzoek. Darmkanker. Jan vecht er tegen. 4 Verschillende chemokuren, die heel zwaar zijn, ondergaat hij met grote moed. Op 1 mei krijgt hij te horen dat hij uitbehandeld is. Eén woord, maar met zo’n grote impact! Jan gaat langzaam maar zeker achteruit. Hij heeft gestreden voor wat hij waard was. Tijdens zijn ziekte zijn er 2 hoogtepunten, waarvoor hij zeer dankbaar is het te kunnen beleven. De geboorte van zijn kleinzoon en het 45 jarig huwelijksjubileum op 4 juli 2006. Het was voor hem en zijn vrouw een mooie dag. Dan gaat het snel bergafwaarts. Jan heeft zijn strijd op moeten geven en op 8 oktober om 2.00 uur blaast hij zijn laatste adem uit.

Nooit meer even een pilsje op donderdagavond. We zullen hem missen.             KBB

Tusken tomme en wiisfinger

Enne, Lammie, Trushna Feenstra en Peter Yntema vertrekken voor

2 weken naar het India, het geboorteland van Trushna. Lammie Feenstra: “Adopsje haldt net op by de oerdracht fan it bern”.

De familie Feenstra is in trek bij het Doarpsnijs. Na beppe Feenstra en omke Haaije is deze keer het grootste deel van het interview gewijd aan Trushna Feenstra, samen met haar ouders en vriend Peter. Op een zaterdagavond vertrekken Tine Piersma en ondergetekende naar de familie Feenstra in de Polder. En weer is het een bijzonder verhaal. Een interview waar  Trushna eerlijk vertelt wat deze vakantie voor haar heeft betekent. En die betekenis is niet zo maar één. Want aan de ene kant is deze vakantie bedoelt om te genieten van het land India en het laten kennismaken van vriend Peter Yntema met het geboorteland van Trushna. Aan de andere kant speelt ook het verlangen van Trushna om contact met haar biologische moeder te zoeken. En vooral dat laatste maakt dit gesprek zo bijzonder.

Maar we beginnen bij het begin en kunnen van de hoge tafel meteen doorschuiven naar de warme kamer waar ons 800 vakantiefoto’s via de t.v. worden getoond. Dit om ons een indruk te geven van het land en om de basis te leggen voor het verhaal. Zus Manjiri en haar vriend Rinze maken de setting compleet. De foto’s geven al een deel van het verhaal prijs. Enerzijds veel foto’s van de familie Feenstra in het kindertehuis in Nagpur en anderszijds foto’s van de vele tripjes die de familie heeft gemaakt. Het wordt tijd om het verhaal te vertellen.

Enne bijt de spits af. Enne: Foardat we oan adoptearjen ta wiene hiene we al in bining mei India. Yn 1978 binne we troud en woene we in gift fan fl. 1.000,-- oan in goed doel jaan. Wy hiene dêrfoar informearre by Sjoerd Schaaf (destijds hoofd van de basisschool te Exmorra en vader van een geadopteerde dochter Milan en zoon Sanjay uit India).

Hy hie wol in goed doel, want foar dy fl. 1000,-- koe hy in hûs bouwe litte foar in widdofrou yn India. Dat haw we dien en dêr ûntstie de earste bining fan ús mei India, noch foardat der praat wie fan adopsje.

Op it momint dat wy besletten om in adopsjeproseduere op te starten, moast der in kar makke wurde foar in lân. Wie hiene troch dy gift al in bân mei India en boppedat wie dêr de praktyske reden dat ik it boerebedriuw yn 1986 oernaam hie en it dus lestich wie om twa moanne nei in lân te gean om in adopsjebern op te heljen. Ik koe net samar ien foar twa moanne op de pleats delsette. India wie ien fan in pear lannen dêr’t de bern nei Nederlân ta brocht waarden. Hjoeddeis is it sa datst altyd sels nei it lân ta moast om de bern op te heljen.

Nei in adopsjeproseduere fan fiif jier kaam dan op 23 novimber 1986 ús âldste dochter Manjiri op it fleanfjild oan yn Amsterdam. Manjiri wie twa jier âld en waard ûnder eskorte fan Bas van der Ham fia de organisaasje “Wereldkinderen” fan India nei Nederlân flein. Op 12 april 1989 folget dochter Trushna, dan sân moanne âld. Lammy: Manjiri is twa jier âld by ús kaam en troch har âldens hie ik yn it begjin muoite om har oan my te binen. Se luts mear nei Enne ta. Letter lûkte dit allegear wol by, mar doe’t we foar de adopsje fan ús twadde berntsje stiene, haw ik de foarkar útsprutsen foar in jonger berntsje. Ik woe ek wol ris fiele wat it wie om sa’n lyts berntsje by ús te hawwen. Yn India komt it der op del dat de bern de earste 6 moanne yn eigen lân ta adopsje oanbean wurde en dernei oan it bûtenlân oanbean wurde ta adopsje. Dêr komt by dat famkes yn India foar adopsje net sa yn trek binne. Jongens steane heger yn de Indiase hierarchie en dêr hoege jo as âlden gjin breidsskat foar te beteljen. En sa waard Trushna, 7 moanne âld, oan ús tabetroud. 

Foto: Trushna als baby

Enne: Yn 1995 binne wy, mei yn totaal 12 persoanen, foar de earste kear nei India ta west. Us húshâlding en noch twa oare húshâldingen mei harren -ek adoptearde- Indiase bern. Manjiri is dan 10 jier âld en Trushna 7 jier âld. We binne doe nei alle tehuzen west, wer de bern wei kamen. Nei in tal fan tehúzen krigest in konkurrinsje striid tusken de bern. It wie ek wol logysk, de iene kear waarden we goed ûntfongen, de oare kear minder. De bern ûnthâlden dit en gongen uteraard foar harren tehús. By Manjiri har tehús yn Mumbai waarden we wol ûntfongen, mar dêr wie gjin klik mei de minsken. We krigen ek gjin ynformaasje en dan fiele jo net echt wolkom. By Trushna har tehús wie dy klik der wol. Yntusken hat har tehús yn Nagpur ek de funksje fan tehús ferlern. It is no in kreamklinyk wêr’t net winske swangere froulju befalle en dan fuort harren bern ôfstean. We haw dêr doe wol de maatskiplik wurker fan dat tehús, Selokar, moeten. En die moeting wie geweldich en het kontakt is oant de dei fan hjoed goed. Trushna: Ik kin my fan dy reis net safolle heuge. Ik wit dat it ûntfangst waarm wie en dat we ûnder de binnenlânske fluchten die we makken altyd in pear bern meinamen die dan wer fan it iene tehus nei it oare moasten.

Lammie: Yn 1997 hiene we mei it Heamiel twa Indiase famkes yn hûs. En yn datselde jier binne we mei ús hûshâlding in wike nei die twa famkes thús west en noch in wike yn hotels yn Nagpur west. Selokar hat ús dêr doe wat mei holpen en fan dêr út haw we ferskate bernetehúzen sjoen en toeristyske ústapkes makke.

Trushna: En doe ûntstie it idee om ek dit jier nei India ôf te reizgjen. Ik hie der in soad sin oan om wer nei myn bertelân ôf te reizgjen. Boppedat woe ik Peter it lân graach sjen litte wêr’t  ik berne bin. En dêrneist siet dochs ek yn de efterholle om mear ynformaasje oer myn biologyske mem te witten te kommen. Ik wit de namme fan myn mem wol, mar fierders ek neat.

En sadwaande binne we op 13 oktober moarns om 5 oere ôfreizige nei it fleanfjild. We fleagen ta op Mumbai, in stêd fan 12 miljoen ynwenners en dêrnei binne we trochflein nei Nagpur. Op 16 oktober binne we foar it earst nei it bernetehús ta gongen wêr’t ús freon Selokar al 20 jier de baas is. Dêr leine sawat 25 bern yn de leaftiid fan in pear wiken oant

1 jier âld. Yn dat tehús binne we ferskate kearen west yn ús fakansje. Sokke lytse bern, sûnder heit en mem, it grypt my eltse kear wer oan.

Enne: Yn it hotel haw we doe hiel foarsichtich frege oan Selokar as der in kâns bestie om efter mear ynformaasje oer Trushna har mem te kommen. Selokar hat ús doe útlein dat der yn dy 20 jier dat hy yn it tehús wurke, gjin inkele mem werom kaam is om har bern op te sykjen. En dat is ek wol te ferklearjen. As in frou net winske swanger wurdt yn India, seit se dat meastentiids te let om noch in abortus te dwaan. Dan beslute de âlden wat der bart. Se litte it bern berne wurde yn in kreamklinyk en litte de mem in ôfstândsferklearing tekenje. De frou giet werom nei har âlden en wurdt trout sûnder dat har takomstige man wit dat se al in bern hat. De frou hat yn India in lege status en as Trushna kontakt soe sykje mei har mem, kin dit it libben fan har mem yn gefear bringe. Se sil nei alle gedachten sels in hûshâlding hawwe en har man wit fan neat. Trushna: Doe Selokar sei dat der gjin kâns wie, haw ik oergriislik gûld en woe ik earst wol wer nei hûs. Mar ik wol net it libben fan myn biologyske mem op de kop sette en ek kin ik ús freon Selokar net passearje. Hy betsjut safolle foar ús. Ik fiel my wol hiel wolkom, dus haw ik besletten om fan ús fakânsje te genietsjen nettsjinsteande dizze ôffaller.

Trushna: We hiene in koffer fol mei skriften, rêchsekjes, potleaden, etui’s en petsjes mei. Want in pear dagen letter hawwe we nei in tehús west dêr’t 14 jonges en 9 famkes sitte. Sy binne yn de leeftiid fan 8 oant 18 jier en eins is dit tehús it ferfolch op it babytehús wêr’t we earst west hawwe. We haw dêr oan elts bern in rêchsek utdield mei ynhâld.

Dit spul hie ik yn Nederlân oerol en nearne wei krigen en thús haw ik noch twa doaskes stean.

Dy koene net mear mei. Letter haw we we noch nei in oar tehús west, dêr’t we ek utdield hawwe.

Enne: Op 21 oktober haw we nei Sjapur Village west, dêr’t de nije pleats stie fan Selokar. Selokar hat neist syn wurk ek noch in pear ky, in ryspellery en in beammekwekery. Alles op lytse skaal. It ferskil mei ús besiik fan 9 jier lyn wie oergriislik grut. Dêr is in ny hûs boud en de poetste trekker stie moai op it hiem. Se hiene krekt dy dei in nije trekker kocht en dy moast de jûns segene wurde. Dan wurdt de trekker seine op de tsjillen, wurdt de wierook oan stutsen en wurdt der mei wetter sprinkele. De ljochtjes foar de trekker wurde oanstutsen en mei de ljochtsjes wurde rûntsjes draaid en neuriën se in ferske. Dêrnei is it tiid foar it fjoerwurk. En dat mei yn India it hiele jier troch. We binne ek noch efkens nei de ryspellerij west. It probleem is dat se mei de streamfoarsjenning allinich moarns de fabryk draaie litte kinne. Middeis is der meastentiids gjin stream.

Twa dagen letter binne we mei de auto nei Gandhi-Asram riden. Dat is it ashram (landgoed) dêr’t Gandhi yn it ferliene wol op besite kaam. De asram hiet Vinoba.Vinoba wie in folgeling fan Gandhi. Hjoeddeisk libbet dêr in ploech minsken dy folgelingen fan Vinoba binne. Se begjinne moarns om 4 oere mei meditearen, om 9 oere noch in kear en middeis om 2 oere ek wer. Yn de rivier flakby de Ashram stiet in momumint fan Vinoba en Gandhi. Dêrnei binne we nei in oare Ashram riden en dat wie it haadkertier fan Gandhi. Alles wie der noch krekt as doe hy der wenne. Sûnt 1936 is der neat feroare. Gandhi is op 79 jierrige leeftiid fermoarre. De lêste dagen hawwe we yn in wyldreservaat west dêr’t we mei in jeep troch hinne riden koene. Trushna en Peter haw der noch op in olifant riden en in tiger sjoen. En eins siet ús fakânsje der doe op.

En nu, weer in de Polder ? Trushna: Ik bin yn oplieding ta ûnderwiisassistinte en rin dêrfoar staazje op in skoalle yn Makkum en yn Parregea. Ik haw op dizze skoalle foar ús fakânsje ferteld dat ik in lege koffer hie en dat ik dy graach fulle wol mei guod foar de bern yn India. De hiele skoalle hat doe holpen om de koffer fol te krijen. Dêrneist wol Selokar yn Nagpur it “Trushna Councelling Projekt” opsette. Dat betsjut in ny tehús foar weesbern fan 4 oant 18 jier. Ik bin der tige grutsk op dat it myn namme krijt. Ik haw tasein dat ik yn myn heitelân op syk gean nei sponsering en guod om mei te helpen dit projekt fan de grûn te krijen.

En zo eindigt de avond met een enthousiaste Trushna. Bij de deur zwaait Lammie ons uit en vraag ik op de valreep nog wat dit voor Manjiri betekent. Het verhaal gaat nu volledig over Trushna, maar ook voor Manjiri is India het geboorteland. Lammie legt uit dat dit niet geeft. Manjiri beschouwt Nederland als haar geboorteland en is een echt polderkind. Ze had dan ook geen behoefte aan een derde bezoek aan India. Na de twee bezoeken aan India vindt zij het vooralsnog wel welletjes.  Lammie: Manjiri hat minder behoefte om har ôfkomst te ûndersykjen en dat is har goed rjocht. Se genietet hjirre fan it plattelân, de romte en de frijheid.

En dus kunnen we ons geen mooier afscheid wensen. Twee jonge mensen, de ene vol met nieuwe plannen en ideeën om vanuit Friesland wat voor haar vrienden in India te gaan betekenen en de andere die optimaal geniet van de kansen die Friesland haar geeft.

Peter, Trushna, Manjiri, Rinze, Lammie en Enne, bedankt voor de gastvrijheid en de openheid. Het ga jullie goed en we zullen in de toekomst vast en zeker nog wel eens meer vernemen van het project van Trushna.

Tekst: Sarie Lycklama à Nijeholt

Foto’s: Fam. Feenstra  

Út de kranten

Boven: Goed nieuws voor de gemeente en voor onze monumentale brug en wellicht de komende tijd nog een keer goed nieuws voor de waterplannen van Stichting Aldfears Erf Route.

Helaas waren wij de vermeldingen van de schoolfoto’s van groep 3 vorige maand een dorpsgenoot vergeten. Gelukkig lette een scherpe dorpsgenoot wel goed op. Juffrouw Marit Hoekstra uit de Hendrik Postmastrjitte stond met haar groep 3 van de Sint Maarten Basisschool te Bolsward ook in de LC-bijlage.

D at het eerste dames voetbalteam van Bolswardia nieuwe tenue’s kreeg, was uiteraard groot nieuws.  Op foto ziet u staand derde van rechts oud- Exmorster Angelique Altena en gehurkt geheel rechts Exmorster Mariska Spyksma.

Exmorster Willem de Boer won met zijn kanarie de eerste prijs op de jaarlijkse vogelkeuring van de Volièrevereniging in Makkum.

Troch Eksmoarre en Allingawier

Beste dorpsbewoners en ouders/ verzorgers van basisschoolkinderen.

Zoals elk jaar vieren we met de school het Kerstfeest. De kerstcommissie vervult een belangrijke taak bij het versieren van de kerk. Ook verzorgen zij de tasjes voor de kinderen met daarin het kerstboek en een kleine attentie. Zij zijn er elk jaar in geslaagd om met zo weinig mogelijk middelen leuke dingen te vergaren. Toch verandert er iets in de opzet. De ouders betaalden een financiële bijdrage aan het kerstboek en de kerstcommissieleden gingen langs de deuren om een bijdrage van het dorp te vragen. Met de rondgang langs de deuren stoppen we.

We merken de laatste jaren dat de binding van het dorp met de school minder werd. Vooral diegene die geen kinderen (meer) op school hebben of waarvan de kleinkinderen buiten het dorp wonen. De kerstcommissieleden merkten dit aan de deur en vragen zich nu af of je in 2006 deze handelswijze nog wel kan handhaven. Het voelt niet goed.

Het vinden van nieuwe commissieleden gaat, vanwege de verplichte rondgang door het dorp, zeer moeizaam. Dit zegt ook iets. Tegelijkertijd neemt het aantal kinderen zo toe dat de pakes en beppes , andere familieleden en dorpsbewoners niet allen een plaats kunnen krijgen tijdens de viering. En zo komt er aan een jarenlange traditie een einde. We willen een ieder die ons in de afgelopen jaren gesteund heeft hartelijk bedanken.

Het geld dat we in kas hebben zullen we gebruiken om toekomstige uitgaven aan spullen en versiering te besteden totdat het op is. We hebben net een boom gekocht. Tegen die tijd zal de kerstcommissie in de huidige vorm ophouden te bestaan.

De schoolleiding en de kerstcommissie.

Kerstmarkt 8 december 2006

Ds. Wilhelmus à Brakel : De oudvader van Exmorra.

Het wijde friese land ademt rust. De provinciale weg slingert langs meren en weilanden.

Torenspitsjes, zadeldaktorens en boerderijen markeren de vreten. Ontsierde windturbines draaien dat het een lieve lust is. Windkracht zes, vertelt de nieuwslezer. Exmorra is een van de vele verstilde dorpjes in deze provincie. Bij de bebouwde kom staat op het plaatsnaambord wolkom en daaronder Eksmaorre. Ook in het Nederlands: welkom, Exmorra. Daarboven een andere aankondiging van 17 tot 19 augustus wordt het dorpsfeest gehouden. In de tuin van een van de eerste huizen lacht een groot, grijs Boeddhabeeld mij vriendelijk toe. Het naambord van de volgende straat oogt stukken beter: Ds Wilhelmus à Brakelstrjitte. Op nummer vier wordt alvast koffie gezet. Er wacht een afspraak voor een interview met ds. M.J.de Berg(1958). Voor het zo ver is, vraagt de Johannes de doperkerk om een bezichting. Dat kan alleen in de middag, staat op een bord aangegeven. Een jongeman vetert zijn schoenen vast, tegen het tuinhek aan. „Uiteraard heb ik van à Brakel gehoord. Zijn naam ken ik. Verder? Nee, niets. Ik kom hier niet vandaan. Bent u van het archief?”

Een  jonge moeder duwt een gevulde buggy voor zich uit.„of ik hervormd ben? Ja, maar niet praktiserend. Wat ik van à Brakel weet? Dat hij hier dominee was. Meer niet. U wilt de kerk bekijken? Daar zijn vrijwilligers voor. Vraag het aan het eind van de straat, bij Dijkstra. Hij woont in een piramidewoning.” Gepensioneerd onderwijzer Dijkstra, aan het werk in zijn tuin, is meteen bereid iets te regelen. „De organist heeft een sleutel. Ik loop erheen. Hier schuin aan de overkant.” Helaas de orgelspeler is niet thuis. Dan maar naar de koster. Van hetzelfde laken een pak. Intussen valt een enorme hoosbui op Exmorra neer. De regen striemt over het dorp, over de kerk, spoelt de grafzerken schoon. Dijkstra komt intussen met de sleutel aan. De paraplu bewijst goede diensten. „Is het gelukt?” roept een vriendelijke stem. Opnieuw het moedertje nu zonder buggy.„Jilda Valkena, mijn schoondochter”, verduidelijkt Dijkstra. Het slot maakt een massief geluid als de zware, wel twintig centimeterlange sleutel wordt omgedraaid. Wellicht nog uit de tijd van Wilhelmus.

De deur knarst, ontsluit de weg naar het heden en verleden. De kerk is tussen 1963 en 1966 rigoreus gerestaureerd. Er is niet veel meer over uit à Brakels dagen. Zelfs de toren heeft het begeven, na een windhoos in1836. In plaats daarvan is een dakruiter aangebracht. Het orgel, de banken, de preekstoel, zelfs het avondmaalszilver dateren uit de na-Brakelse tijd. Alle huizen en boerderijen zijn ook van latere datum. Dijkstra weet heel wat over de kerk te vertellen. „Ik ben hier in 1959 neergestreken als onderwijzer aan de christelijke school. Nog maar kort geleden heb ik het scribaat overgedragen, ik ben vijf jaar ouderling-scriba geweest. U weet dat ds. De Berg met emeritaat is gegaan? Hij heeft op zondag 9 juli afscheid genomen. Multiple sclerose. De dienst werd geleid door zijn vriend ds. D.G. Wiersma, uit Driesum. Die heeft hem in 1991 ook bevestigd. Nee, hij kon zelf niet meer voorgaan. In die dienst werd een brief van hem voorgelezen. Zo goed en zo kwaad als het ging, heeft hij voor het laatst de zegen op de gemeente gelegd.” Dijkstra toont de oude Statenbijbel. Een eerste druk, uit 1637, geflankeerd door de beide boeken van à Brakels hoofdwerk: de redelijke godsdienst. In 1980 geschonken door `de hele familie van Woerden`, staat gekalligrafeerd. Een tweede bijbel is wat jonger,uit 1698. Even later gaat het in de pastorie van ds. De Berg over zijn illustere 17e-eeuwse voorganger. Oud koster Geert Ringnalda(1939) is eveneens aangeschoven. Samen hebben ze een brochure over à Brakel samengesteld. Op tafel liggen enkele boeken: een eerste deel van de redelijke godsdienst uit 1757, zeventiende druk. Daarnaast Trouwhertige brief. Op het titelblad een eigendomsstempel: J.C. van Woerden, makelaar in bloembollen, Lisse. Telefoon 3169. Met nog wat modernere boeken van en over à Brakel: het proefschrift van dr. F.J.Los jouw reisgids, samengesteld door  J.M. Vermeulen, en van dezelfde samensteller het Bijbelse Dagboek. Een nieuwe uitgave over de vijf wijze en de vijf dwaze maagden heeft voor de predikant een zoete bijsmaak.„Brandende lampen, daarover ging onze trouwtekst.” Hoe het te verklaren valt dat de bekendheid van à Brakel nog steeds bestaat? Ds. De Berg:„ Ik denk door zijn instelling,. Gericht op de schrift en op de praktijk. Brede waardering , ook nu nog. Wel eens van professor Deurloo gehoord? Juist, Karel Deurloo, die bedoel ik. Vrijzinnig. Hij zei eens tegen een aanstaand promovendus op een dag voor assistenten in opleiding, weet je wat jij eens doen moet? Jij moet Brakel lezen! Wat, ken je Brakel niet? Helemaal niet? Schande! Beneden alle peil!” Daar kon die promovendus het mee doen. Ik vertelde toen aan Deurloo dat ik in de Wilhelmus à Brakelstraat woon. Dat deed hem goed, dat hier een straat naar à Brakel genoemd is.” Het is de enige straat in Nederland die de naam van de bekende oudvader draagt, weet Ringalda.„ Dat is te danken aan een hoofdonderwijzer van de lagere school, L. Postma, de man leeft niet meer, die zich veel in de kerkgeschiedenis had verdiept. Hij was ook kerkvoogd. Op zijn initiatief is in 1967 deze straat naar à Brakel genoemd. Hij vond ook dat zijn leerlingen over deze predikant meer moesten weten dan alleen de naam. Zo kwam à Brakel een beetje terug.”„En terecht”, merkt ds. De Berg op. De predikant bladert in de redelijke godsdienst.„ Hoe ik die heb gekregen, is een bijzonder verhaal. Ik was met mijn gezin in de buurt van Gorinchem op vakantie. In de bar van het hotel zag een van mijn kinderen, die de scherpste ogen heeft, een boek staan. Op de rug stand de naam à Brakel en de titel. Het bleek een dummy te zijn. Een holle band. Helmaal leeg, op een paar houten latjes na. Meer niet. De hotelhouder kende à Brakel niet eens. En dat voor iemand tegen de Ablasserwaard aan. Schande toch? Kort daarna kwam ik in een vergadering van het Fries Godgeleerd Gezelschap in Leeuwarden. Daarvan ben ik lid. Er lag een stapel boeken, iemand was aan het opruimen gegaan. Die boeken zouden verloot worden. Daar zat ook een à Brakel bij. Ik vertelde dat ik iets geks had beleefd, in dat hotel. Toen stelde dominee B. Smilde voor dat dit boek zonder verloting voor mij zou zijn. De anderen vonden dat goed. Tuurlijk, de man uit de à Brakelstraat! Ik zei: `dat boek in het hotel was net een mens: van buiten lijkt het heel wat,vanbinnen hol.`in die vergadering waren allemaal predikanten, ik kon dat woord daar wel kwijt. Na zij dood hield à Brakel volgens Ringnalda in Exmorra en omgeving groot gezag. „ Het was hier in de buurt een gezegde: `vader Brakel heeft het gezegd, dus zal het wel waar zijn.`Op zijn Fries:`Fader Brakel hat it sein,dat it sil wol wier weze.`Brakel was een dogma, een begrip. In ons buurdorp Allingawier nog meer dan in Exmorra. Allingawier was lang geïsoleerd. Pas in 1920 werd er een weg naartoe aangelegd, onder protest van de bevolking. Een weg was toch helemaal niet nodig? Je kon met paard en wagen door de weilanden. En het dorp was over water bereikbaar. Elke boerderij had een sloot en een boot. Zo Wilhelmus vroeger ook naar zijn vader in Makkum, naar ds. Theodorus Gerardus à Brakel.

Allingawier was bevindelijker dan Exmorra. Dat had wellicht ook te maken met de prediking van ds. T.F.de Haan. Die heeft hier van 1829 tot 1835 bestaan. Hij was een van de eerste professoren in kampen. Allingawier was meer georiënteerd op Makkum dan op Exmorra. Toen in Exmorra in combinatie met Allingawier de eerste doleantiedominee kwam,ds  .H.Nieborg(1889-1893), werd hij  in of meer afgekeurd. Hij leek niet op à Brakel.”

„ Gewogen en te licht bevonden”, stelt ds. De Berg vast. Ringalda typeert zichzelf als een nazaat van die Brakelmensen. Ulbe Wynia, mijn overgrootvader, had veel geld in de nieuwe kerk in Alligawier gestoken. Dat vroeg hij terug omdat hij inde prediking de boodschap Deurloo groot gelijk. Een schande  als je à Brakel niet kent. Zijn werken zijn zeker niet achterhaald! Brakel leeft nog!” Ringnalda:„Daarom liggen zijn boeken nu nog op deze tafel en bij mij thuis. Ook in kasten en op zolders in de oude boerderijen van deze streek zijn ze nog te vinden. Zeker weten. Vooral in Allingawier. Mijn exemplaren heb ik gekregen van mijn grootvader. Die was dertig jaar ouderling. Inj de oorlog legde hij zijn ambt neer. Toen kreeg hij een leuningstoel. Daarin zie ik hem in gedachten nog zitten, lezende in de redelijke godsdienst.” Eind augustus is ds. De Berg verhuisd. Naar een ander kerkhistorische plaats,Witmarsum, waar Menno Simonsz heeft gewoond. Stemt het hem weemoedig dat er op zo`n manier een einde is gekomen aan zijn predikantschap? „U vraagt of ik het eens ben met de weg die god met mij gaat? Je weet nooit van te voren hoe die weg loopt. Wij zijn er nog. Je moet je zegeningen tellen. Mijn vrouw heeft ook MS, in een andere vorm. Jona onze jongste zoon, is ook ernstig ziek geweest, maar we mochten hem behouden. Hij heeft het gehaald. In zulke omstandigheden heb je als man en vrouw. Als vader en moeder, weer andere zorgen. Die heeft à Brakel ook gehad, zo veel kinderen in het graf. Soms denk ik: Wat zou à Brakel ervan zeggen? Afscheidsdienst.

Ik ben `gewoon hervormd`,in de breedte. Niet aangesloten bij een bepaalde richting. Het was bij mijn afscheid stampvol. Komen er normaal nog zo`n honderd mensen naar de kerk, toen was hij echt afgeladen, er kon geen mens meer bij. Dat doet goed, ondanks alle omstandigheden.” Voor ik naar huis terugkeer, loop ik nog even om de kerk van à Brakel heen. Mijn oog valt op een oude grafzerk, van Jeltje P. Idzinga en Gerrit R. Lemstra. `Ik leef en gij zult leven`, staat erop. In de auto blader ik nog wat in de afscheidliturgie van ds. De Berg. Treffende psalmwoorden hebben geklonken in het eeuwenoude kerkje, uit psalm 84 en 126 `bij U, mijn koning en mijn God,verwacht mijn ziel een heilrijk lot.` En ook: `die hier bedrukt met tranen zaait, zal juichen als hij vruchten maait.`Ds De Berg heeft gelijk daarin leeft à Brakel voort.

Bron: Maandblad Terdege

‘Lied van hemel en aarde’

Zo heet het vrolijke Advents- en Kerstproject wat wij voor jullie dit jaar

hebben uitgezocht. De verhalen komen uit het evangelie van Lucas.   Verhalen over de engel Gabriël, die boodschappen brengt aan mensen op aarde. Maria en Zacharias antwoorden daarop met liederen: een ‘lied van hemel en aarde’. En wij zingen in deze periode van advent en kerst met hen mee. Wil je weten wat voor leuke dingen wij nog meer voor jullie hebben bedacht om het lied van hemel en aarde in de kerk zichtbaar te maken, kom dan op de eerste Adventszondag 3 december. Je bent van harte welkom!!

Groeten van de Kinderkerkleidsters

Uitje Buurtvereniging

Op vrijdag 3 november gingen de mensen uit de buurtvereniging ‘Trye yn ien”

naar Wommels voor een gezellige avond. En dat werd het.

Na een lekker bakje koffie of iets fris gingen we eten. Eerst gingen we aan de soep en later het warme buffet. Het smaakte prima in het  ‘Reade Hynder‘.